Atamızı saygı ve özlemle andıgımız bugün, kendisinin hayvan sevgisi ile ilgili bazı örnekleri yayınlamak istedik..
Mustafa Kemal'in 1. Dünya Savası yıllarında dogu cephesinde savasırken ‘‘Alp’’ adında bir köpeginin oldugu ve bu köpegin onun yatak odasının kapısında bekledigi ve Atatürk'ün izni olmadan hiç kimseyi içeri bırakmadıgı anlatılır...’’
‘‘...Ulusal kurtulus savasımız sırasında ele geçirilen Yunan komutanlarından birisinin köpegi olan ‘‘Alber’’ adında bir köpegi daha vardır. Beyaz-sarı renklerde bir av köpegi olan Alber'i çok seven Atatürk, onun ölümünden derin üzüntü duymustur...’’
‘‘...Ancak Mustafa Kemal'in yasamında en önemli hayvan, hiç süphesiz ‘‘Foks’’ adındaki köpegidir. Seyyar fotografçılık yapan Hasan Efendi adındaki birisinden 50 lira gibi abartılı ve yüksek fiyata satın aldıgı Foks, aslında bir sokak köpegidir. Foks, Atatürk'ün en sevdigi hayvan olarak Cumhurbaskanlıgı Köskü'nde her zaman el üzerinde tutulmus, ona her zaman büyük özen gösterilmistir.Atatürk nerede, o orada. Atatürk'ün yatak odasında, karyolasının ayak ucunda kendisi için özel olarak diktirilen bir minderde yasarmıs. En önemli görüsmelerinde bile hep onun yanında olurmus.Atatürk'ün Foks'a düskünlügünü bilen bazı kimseler, sofrada çok zaman onun bahsini açarlar, sadakatinden, büyüklügünden dem vurup neslini üreterek memlekete yaymayı teklif ederlerdi. Dalkavukluguyla dikkati çekenler, Foks'un asil kandan geldigini söyleyecek kadar ileri gidip 'Köpek degil, adeta insan. İnsandan da akıllı' derlerdi..."
‘‘....Atatürk, Foks'un ne yiyip ne içtiginden, ne zaman çiftlesecegine kadar hemen her seyiyle yakından ilgilenirdi. Ama gün gelir, Foks'la yolları ayrılır. Köske ikinci bir köpek gelmesini kıskanan Foks, bir gün kendisini kaldırmak isteyen Atatürk'ün elini ısırır.Ancak (yasamı boyunca hayvanların öldürülmesine karsı çıkan, basıbos kedi ve köpeklerin Hayvanseverler Dernegi aracılıgıyla sahip edinmelerini saglayan) Gazi, Foks'un davranısına hiç sinirlenmemis, eli pansuman edilirken söyle demistir:
Fenalık yapmak için ısırmadı...’’
‘‘...Ama yakınları "Sahibini ısıran köpekten hayır gelmez" diyerek, ilaçla sonsuza dek uyutulması için Atatürk'e ısrar ederler. İzin verdi mi vermedi mi bilinmez ama Foks o günlerde öldürülür.
Foks'un ölümü Atatürk'ü adeta yıkar. Günlerce yüzü gülmez olur. Artık Foks'un konusu her açıldıgında, gözleri acıyla dolar...’’
‘‘...Bu arada Atatürk Orman Çiftligi'nin veterinerleri, Foks'un ölüsünü gömmezler. Herhalde Atatürk'ün köpegi oldugu için, derisini yüzüp içini doldurarak bir vitrine yerlestirirler. Amaçları Atatürk'e bir sürpriz yapmaktır...’’
‘‘...Bir gün Atatürk'ün yolu çiftlige düser. İçeri girip Foks'un doldurulmus bedeni ve donuk gözleriyle karsılasınca donakalır. Gazi, gördügü manzara karsısında çok ıstırap çekmistir. Bir ara öfkelenir gibi olur, ama veterinerlerin saskın bakısları arasında çiftligi terk eder...Foks'un doldurulmus cansız bedeni, ertesi gün hemen kaldırılır. Uzun yıllar Cumhurbaskanlıgı Muhafız Alayı'nda muhafaza edilen Foks, Anıtkabir'de Genel Kurmay Baskanlıgı tarafından düzenlenen ve 26 Agustos 2002'de Cumhurbaskanı Sezer tarafından açılan Atatürk ve Kurtulus Savası Müzesi'nde sergilenir. Hâlâ orada...’’
Dr. Altan Armutak / Performans
Bekir Coskun / Hürriyet