Çin sosyal medyasında ve ikinci el platformlarında, lüks çantalar veya elektronik eşyalar için değil, yapay zekâ destekli akıllı gözlükler için sessiz bir kiralama sektörü ortaya çıktı. Dijital asistan olarak pazarlanan bu cihazlar, akademik kısayollar arayan öğrenciler için birer araç haline geliyor. Bazı kullanıcılar, sınav sorularını taramak ve sınavlar sırasında gerçek zamanlı cevaplar almak için bunları kullanıyor.
Hebei eyaletinde üniversite öğrencisi olan ve Rest of World'e özgürce konuşabilmek için takma isim isteyen Vivian, Rokid gözlüklerinin zor dersleri geçmesine yardımcı olduğunu söyledi. "Başarısız olabileceğim her derste," dedi. Gözlükler sınav kağıdındaki metni okuyabiliyor ve cevapları doğrudan merceğe yansıtabiliyor. Çin'deki büyük ulusal sınavlarda bu tür teknolojinin açıkça yasaklanmasına rağmen, bazı sınıf arkadaşlarının kendi sınavları için cihazını kiralamak için para ödediklerini itiraf etti.
Bu olayın kapsamı bireysel alışverişlerin ötesine uzanıyor. Önemli bir ikinci el pazarı olan Xianyu'da, satıcılar yapay zeka gözlüklerini günlük 40 ila 80 yuan (6 ila 12 dolar) karşılığında açıkça kiralıyorlar. Bunlardan biri olan Shenzhen merkezli girişimci Ke Changsi, son dört ayda 1000'den fazla kişiye Rokid ve Quark gözlükleri kiraladığını söyledi.
Müşterilerinin, yurt dışında tabelaları çevirmek için gözlük kullanan gezginlerden, avantaj arayan öğrencilere kadar geniş bir yelpazeyi kapsadığını söyledi. "Fiyatlar modele bağlı olarak günlük 40 ila 80 yuan (6 ila 12 dolar) arasında değişiyor," dedi.
Ke'nin yaşam tarzı platformu Xiaohongshu'daki çevrimiçi paylaşımları, gözlüklerin yüzüğe benzeyen gizli bir el kumandasıyla İngilizce ve matematik sorularını nasıl çözebildiğini vurguluyor. Bu tür reklamlar meraklı tüketicilerin dikkatini çekerken, aynı zamanda eğitimde yapay zeka araçlarının giderek artan kötüye kullanımı konusundaki tartışmayı da yeniden alevlendirdi.
Resmi kısıtlamalara rağmen, uygulama sınırlı kalıyor. Akıllı gözlükler genellikle sıradan gözlüklere benzediği için öğretmenlerin onları tespit etmesi zorlaşıyor. Seçkin üniversitelerde öğrenciler sınırları zorluyor. Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'ndeki araştırmacılar yakın zamanda bu tür cihazların büyük dil modelleriyle ne kadar kolay entegre olabileceğini gösterdi.
Rokid gözlüklerini ChatGPT 5.2'ye bağladıktan sonra, bu gözlükleri takan bir katılımcı, 100'den fazla öğrencinin bulunduğu bir sınıfta ilk beş arasına girdi. Çalışmada yer alan yardımcı doçent Zili Meng, ekibinin öğretmenlerin cihazları tespit etmesine yardımcı olacak sistemler geliştirdiğini söyledi. "Yapay zeka gözlüklerinin kullanım alanlarını genişletmek için, sektörün geliştiricilerin daha yenilikçi uygulamalar oluşturabileceği ortak bir mimariye ihtiyacı var," diye ekledi.
Yaygın ilgi sadece akademiyle sınırlı değil. Çin'in yapay zekâ destekli gözlük pazarı hızla genişliyor. Danışmanlık şirketi IDC, 2025 yılında 2,5 milyon çift gözlüğün sevk edildiğini ve bunun küresel sevkiyatların %16,7'sini oluşturduğunu bildirdi. Xiaomi, Alibaba ve Li Auto'nun cihazları gerçek zamanlı çeviri, sürükleyici film oynatma ve yemek takibi gibi özellikler vaat ederken, hükümet de akıllı gözlükleri ulusal bir sübvansiyon programına dahil ederek alıcılara 500 yuan (73 dolar) ile sınırlı olmak üzere %15 indirim sunuyor.
Bununla birlikte, teknik ve pratik sorunlar tam benimsenmeyi yavaşlatmaya devam ediyor. Akıllı gözlükler genellikle ağır, sıcak ve pil ömrü kısa oluyor. Geçen yaz 3.300 yuan (465 dolar) ödeyerek bir çift satın alan Zhejiang eyaletindeki üniversite öğrencisi Liu Zhigang, kısa sürede hayal kırıklığına uğradı. Birkaç saat sonra ısınıp pilinin bitmesi nedeniyle artık nadiren taktığını söyledi. "Bu işlevleri bir akıllı telefonla kolayca yapabiliyorum," dedi.
Cihazlar daha güçlü hale geldikçe, adalet ve gizlilikle ilgili soruları görmezden gelmek daha da zorlaşıyor. Kameraların kayıt ışığını gizleyen çıkartmalar internette satılıyor ve kullanıcıların fark edilmeden görüntü kaydetmesine olanak tanıyor. Şimdilik bu cihazlar hâlâ niş bir yenilik olabilir, ancak Çin'in rekabetçi akademik kültüründe, gizli bir çalışma arkadaşı olarak cazibelerinin azalacağına dair hiçbir işaret yok.
Kaynak :
https://www.techspot.com/news/111888-st ... ingly.html
