Bir siteye veya bir hizmete abone olurken okumadan kabul ettiginiz sözlesmeler basınıza olmadık isler açabiliyor.
İnternet son yüzyılın en büyük icadı olarak gösteriliyor. Gerçekten de dünya üzerinde mesafeleri kısaltan, bilgiye saniyeler içerisinde ulasılmasını saglayan, ticari anlayısı ve ekonomiyi degistiren, milyonlarca insanın aynı anda saatlerce vakit harcadıgı bir bulus.
İnternetin faydaları kadar beraberinde birçok zarar getirdigini gördük. Çogu zaman bu zararlar bir virüs yoluyla gerçeklesse de, bazen okumadan kabul edilen üyelik sözlesmeleri de istenmeyen sonuçlar dogurabiliyor. Ülkemizde ve dünyada internetle ilgili yasal mevzuatlar yeni yeni rayına oturmaya baslarken, üyelik sözlesmelerinin geçerliligini ve dogurabilecegi sonuçları bu yazımızda bulabileceksiniz.
Bu yazıdaki amacımız bir felaket senaryosu sunmak degil. Ancak son dönemlerde kullanım sözlesmeleri gerçektende can sıkıcı sonuçlar dogurabiliyor. Dolayısıyla bir sözlesmede sizleri bu tür durumlara düsürecek maddelere karsı tetikte olmanızı istedik.
Yasal geçerliligi var mı?
Hizmet saglayan firma veya sahısların kullanıcılarına kabul ettirdikleri sözlesmelerin hemen hemen tamamının yasal geçerliligi vardır. Yani bir web sitesine üye oldugunuzda veya bir yazılım kurulumunda kabul ettiginiz kullanım sözlesmesi, yasalar önünde dikkate alınır. Örnegin kullanım sartlarının ihlalinden ötürü dogacak bir hukuk davasından, üye olan kisi sorumlu tutulur ve sözlesme hükümleri uygulanır.
Hüküm bulunmayan hallerdeyse Türk kanunları uygulanır. Kisinin 'üyelik veya kullanım bana ait degil' savunmasıysa bilirkisi raporu gerektirebilir. Bu rapor olusturulurken internet servis saglayıcılarından ve Telekom operatörlerinden alınacak bilgiler kullanılır.
Kisiden habersiz üyelik
Diyelim ki hizmetlerini begendiginiz bir web sitesine üye oldunuz. Üye olurken kullanım sözlesmesine dikkat etmediniz. Sonra bir baktınız ki, baska bir siteye üye oldugunuz haberi size e-postayla ulastı. Derken bir baska site ve bir baska site daha… Bu durumda muhtemelen ilk üye oldugunuz sitede söyle bir maddeyi kabul etmissinizdir:
- site.com, üyenin baska web-sitelerine geçisini saglayabilir. Bu taktirde üye geçis yapacagı sitelerin içeriginden site.com'un sorumlu olmadıgını kabul eder.
Bu durumda yasal olarak yapabileceginiz fazla bir sey yok. Ancak ilgili sitelere gidip üyeliginizi iptal ettirmeniz gerekecektir.
Yıgın e-postalar
"Nereden geliyor bu yıgın e-postalar? Bu adamlar benim e-posta adresimi nasıl bulmus?" gibi sorulara en büyük cevap, yine üyelik sözlesmelerinden geliyor. Günümüzde üyelik sözlesmeleri yüzde 50 oranında kisisel bilgileriniz ve e-posta adreslerinizin baska firmalarla paylasılabilecegini içerir:
- site.com, üyelerinin ilettigi kisisel bilgileri site.com ve site.com is ortaklarının tanıtım, reklam ve pazarlama faaliyetleri için kullanmaya tam yetkilidir. Üyeler bu konularda site.com ve site. com is ortaklarından e-posta almayı kabul ederler.
Ummadıgınız yerlerden gelen yıgın e-postalarla vakit kaybetmek, onları iptal etmek veya en azından yıgın e-posta klasörünüzü bosaltmakla kaybettiginiz vakte canınız sıkılacaktır. Ancak böyle bir maddeyi kabul ettiginizden ötürü yasal yollara basvurma sansınız ortadan kalkıyor. Kimi zaman bu sözlesmelerde en dogal hakkınız olan 'üyelik iptali' elinizden alınmıs olur. Örnegin:
- Üyeligin iptali sadece site.com tarafından gerçeklestirilir. Üyeligini iptal ettirmek isteyen sahısların yazılı basvuru yapması gereklidir. Bu basvuru dikkate alınarak üyelik bilgileri site.com'dan silinecek, ancak bilgilerin yedekleri site.com tarafından saklanacaktır.
Hatta yukarıda gördügünüz maddeye bakarsak, üyelik iptaliyle de kisisel bilgilerinizin baskalarında olmasından kurtulamıyorsunuz.
Telif hakları konusu
Üzerinde en fazla hassasiyet gösterilmesi gereken maddelere geliyoruz. Dijital yayın platformlarının ve internetin gelisimiyle telif hakları yasaları daha fazla önem kazandı. Telif hakları dünyada ilk olarak 1998 yılında DMCA (Digital Millenium Copyright Act) yasalarıyla kontrol altına alınırken, ülkemizdeyse Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uygulanıyor. Kabul ettiginiz sözlesmenin maddeleri de sitenin bulundugu ülkenin yasaları çerçevesinde degerlendiriyor.
Örnegin çektiginiz güzel bir fotografı veya video filmini sevdiklerinizle paylasabileceginiz bir web sitesine koymak istediniz. Dolayısıyla bu siteye üye oldunuz. Eger sözlesmeye dikkat etmediyseniz asagıdaki gibi bir madde basınıza ummadık isler açabilir:
- Üyelerin göndermis oldugu fotograf, video gibi materyallerin telif ve kullanım hakları site.com'a aittir. Site.com bu materyaller üzerinden ticari gelir saglama, reklamlarda, yazılı, duysal ve görsel yayın ortamlarında kullanma hakkına sahiptir.
Bu tür paylasım sitelerinde eger özel bir sistem yoksa fotograflarınız veya video filmleriniz herkes tarafından görülebilir. Zaten bu siteye üye olmanızdaki amaç da buydu. Ancak bu maddeye bakarsak, çekmis oldugunuz fotografı yarı n öbür gün bir reklâm banner'ında görebilirsiniz. Hatta bu fotografın satıldıgına ve üzerinden gelir saglandıgına da rastlayabilirsiniz. Öyle ki, kendi çektiginiz fotografı masanızın üstüne koyma hakkınız bile elinizden alınmıs olabilir. Bunu yapmak için telifini ödemek zorunda kalabilirsiniz. Aynı sekilde bedava alan adı, e-posta hizmeti veren siteler içerisinde de bu niyeti tasıyanlara rastlamak mümkün.
Paylasım yazılımları
P2P agları aracılıgıyla yapılan paylasımlar son yıllarda milyonlarca kisi tarafından kullanılıyor. Birçok kullanıcıysa bu alanda kendilerini bekleyen tehlikelerden habersiz bir biçimde müzik, film ve yazılım indirmeye devam ediyor. DMCA yasaları geregince P2P agları, paylasım bilgilerini raporlayan botlara sahiptir. Bu botların isleviyse ne tür dosyaların hangi adresler arasında paylasıldıgının bilgisini tutmaktır. Yayı n ve satıs haklarına sahip firmaların bu botun sagladıgı raporlara erisim hakkı vardır.
Bu raporlar dogrultusunda kanunlara aykırı paylasımı gerçeklestiren IP adresleri internet servis saglayıcı firmalarından tespit edilerek kisilere ulasılır. Gerekli yasal islem uygulanır. Bu su anlama geliyor; telif hakları sizde olmayan veya paylasılması yasak olan bir dosyayı indirdiginizden veya paylasıma açtıgınızdan ötürü sirketler size dava açma hakkına sahiptir. Çok büyük bir ihtimalle de bu davayı kazanan taraf sirketler olacaktır. Dünya üzerinde bu tür davaları n açılmaya baslandıgını ve sayılarının arttıgını belirtelim.
Paylasım yazılımların yapımcılarıysa sözlesmelerinde yer alan "Paylasımlardan dogacak telif hakkı itilaflarından yazılımı kullanan kisi/kisiler sorumludur." maddesiyle bu isin içinden sıyrılabiliyorlar. Kullanıcılar da yazılımı kurarken kabul ettigi sözlesmeyle bu sorumlulugun kendilerinde oldugunu kabul ediyorlar.
Dil problemi önemli
Yabancı bir web hizmetini kullanmak için üye olmak istiyorsunuz. Ancak sözlesmenin yazılı oldugu dili bilmiyorsunuz. Bu durumda sözlesmeyi kabul etmek veya etmemek tamamen sizin tercihinize kalıyor. Hizmeti saglayan kurulus sadece hizmetin sunuldugu dillerde sözlesme hazırlamak zorunda. Diger diller için böyle bir zorunluluk bulunmuyor.
Bu konuda özellikle alısveris siteleri ve çevrimiçi bahis sitelerinin sözlesmelerini dikkate almak gerekiyor. Çünkü kazandıgınız bir ödülün yasadıgınız ülkeye ödenmedigini veya yaptıgınız alısverisin size ulasmayacagını ögrenebilirsiniz. Böyle durumlarda ödediginiz paranı n geri alınmasının neredeyse imkânsız oldugunu hatırlatalım.
Yazılımda istenmeyen ekler
Bazen öylesine kullanıslı ve isimize yarayabilecek yazılımlara rastlıyoruz ki bunları hemen bilgisayarımıza yüklüyoruz. Sonra bir bakmısız, istenmeyen bir araç çubugu, bir casus programı veya benzeri bir yazılım daha bilgisayarımıza kurulmus. Elbette hepimiz haksızlıga ugradıgımızı düsünüyoruz. Ancak yazılımı kurarken aceleyle kabul ettigimiz sözlesme, haklı çıkmamızı engelliyor:
- Yazılım beraberinde ……. islevlerini yapan …….. yazılımını da yükleyecektir. Bu konuda dogan sonuçlardan kullanıcılar sorumludur. Yazılımların yol açacagı tahribat, teknik problemler ve saglık sorunlarından …….. firması sorumlu tutulmayacaktır.
Bu tür yazılımlar genellikle e-posta istemcinizin, sohbet programınızın listelerine ulasarak onlara da yıgın e-postalar gönderebilir, istenmeyen reklâm pencereleri çıkartabilir veya kisisel bilgilerinizin baska yerlere ulasmasını saglayabilir.
Sonuç: Okumadan asla!
Kullanacagınız hizmet ne kadar masum görünürse görünsün, siz siz olun, okumadıgınız bir kâgıdın altına kesinlikle imza atmayın.
Alıntıdır
Saygılarımla
Sözleşme tuzakları...!
-
Quarentina
- Kilobyte3
- Mesajlar: 451
- Kayıt: 03 Nis 2007, 21:24
