Ubuntu Ve Pardus'da Uygulama Kurma/Yapılandırma/Update/Kaldırma İşlemleri

[TRWE_2012]

Uygulama Kurma / Derleme / Checkinstall programı

Ubuntu gibi bir dağıtımın güçlü yanlarından biri sahip olduğu geniş ve zengin deposudur. Bu nedenle yeni kullanıcıların herhangi bir programı duyduktan sonra kontrol edecekleri ilk yer depoları olmalarıdır. Geçerli depo yansıları açıldıktan sonra hemen hemen bir çok uygulama bu depolarda bulanabilir. Ancak nadiren de olsa bazı uygulamalar depolarda bulunmaz veya eski sürümleri bulanabilir. Bu durumda yapılacakları aşağıda sıralayabiliriz.

1. http://www.getdeb.net

Bu adreste bazı ekstra ve harici paketler bulunur. Bazı paketlerin ise son sürümlerine ulaşabilirsiniz. Buradaki paketler .deb olarak hazırlanmıştır, kısaca kurmak için

Kod: Tümünü seç

sudo dpkg -i paket_adı.deb

komutunu kullanırsınız. Ancak dpkg bağımlılıkları kendisi çözmez. Bu programın ihtiyaç duyduğu başka bir bağımlılık varsa bunları depodan kendiniz kurmalısınız.

2. Ubuntuforums.com

Eğer getdeb.net'te aradığınız paket yoksa bakacağınız yer burası olmalıdır. Belki birileri bir .deb paketi hazırlamış veya bir yansı geçmiştir.

3. Kaynaktan derleme

Tüm uğraşlara rağmen hala istediğiniz program için bir .deb paketi bulamadıysanız son şansınız programı elle derlemektir. Ancak bu işlem paket takibi yapmayacağından ilerde kaldırmak istediğinizde uninstall gibi bir betik program tarafından sağlanmamışsa biraz meşakkatli olabilir. Bu aşamada Checkinstall programını kullanabilirsiniz. Checkinstall kısaca program derlendikten sonra make install bölümünün yerini alır ve size uygulamanın bir .deb paketini hazırlar. Haliyle ileride programı kaldırmak istediğinizde dpkg kullanabilirsiniz. Kısaca şöyledir:


a. configure işlemi

Sistemde herhangi bir şey derlemek için aşağıdaki işlem mutlaka gereklidir:

Kod: Tümünü seç

sudo aptitude install build-essential

Bunun ötesinde ./configure çıktısına göre ihtiyaç olan diğer bağımlılıklar da bulunup kurulmalıdır.
Derlemeye geçmeden önce yeni kullanıcıların içine düştükleri, çok genel bir hatadan bahsedelim. Aşağıdaki ./configure işleminin işlemesi için uygulamanın indirildikten sonra bir yere açılması ve ardından o dizine düşülmesi gerekir. Bir örnekle açıklayalım:

İndirdiğimiz uygulamanın ismi foo.tar.gz olsun ve masaüstümüze inmiş olsun. Biz terminali açtığımızda kendi ev dizinimizde açılır. Bizim uygulamayı indirdiğimiz masaüstü dizinine geçmemiz gerekir. Komut olarak şunlardan biri kullandığınız dile göre değişiklik gösterir, size uyanı kullanın.

Kod: Tümünü seç

cd Desktop

veya

Kod: Tümünü seç

cd Masaüstü

Ardından uygulamayı sıkıştırılmış halinden açalım:

Kod: Tümünü seç

tar xvf foo.tar.gz

Artık masaüstünde foo adında bir dizin olacaktır. İçine düşelim:

Kod: Tümünü seç

cd foo

Daha sonra aşağıdaki işlemlere geçebilirsiniz.

Program derlenmeden önce gerekli kütüphaneler ve bağımlılıklar kontrol edilir.

Kod: Tümünü seç

./configure

Eğer eksik bir şeyler varsa kurmanız gerekir.

Bu aşamada

Kod: Tümünü seç

bash: ./configure: No such file or directory

gibi bir hata çıktısı alıyorsanız:

1. Yanlış dizindesiniz
2. O program için ./configure aşamasına gerek yoktur, farklı bir şekilde kuruluyor anlamlarına gelebilir.

b. make aşaması

Şu şekilde olur:

Kod: Tümünü seç

make

Program derlenir.

c. make install aşaması

Kod: Tümünü seç

sudo make install

Derlenen program sisteme kurulur.

İşte Checkinstall c aşamasında devreye girer. Artık c aşamasını kullanmayız ve aşağıdaki işlemi yaparız:

c. Checkinstall alternatifi

Checkinstall ile devam edebilmek için önce kendisini kurmalıyız:

Kod: Tümünü seç

sudo aptitude install checkinstall

Daha sonra devam edilebilir:

Kod: Tümünü seç

sudo checkinstall

Checkinstall ile program paketlenir ve sisteme kurulur.

Size bazı sorular soracaktır, ön tanımlı olarak hepsine Enter diyerek geçebilirsiniz. Normal şartlar altında Checkinstall size ne tür paket istediğinizi sorar. RPM, DEB, TGZ . Ancak Ubuntu depolarındaki Checkinstall haliyle .deb paketlere ayarlıdır ve size bunu sormaz.


Paketlendikten sonra uygulama kendiliğinden sisteme kurulur. İleride kaldırmak istediğinizde

Kod: Tümünü seç

sudo dpkg -r paket_adı

şeklinde uygulamayı sistemden silebilirsiniz.

4. bin,sh veya run uzantılı paketler

Eğer bu paketler kurulmaya yönelikse:

Kod: Tümünü seç

chmod +x paket_ismi.bin
sudo ./paket_ismi.bin 

veya doğrudan

Kod: Tümünü seç

sudo sh ./paket_ismi.bin

şeklinde kurabilirsiniz.


5. Firefox,OpenOffice,Thunderbird gibi büyük projeler

Bu gibi büyük projeler ikilik yani derlenmiş halde dağıtılır. İndirdiğiniz tar.gz, tar.bz2 paketini açıp, gerekli dizine indikten sonra 4. aşamadaki yollardan biriyle çalıştırırsınız. Dikkat kurmazsınız, çalıştırırsınız. Eğer kurulum paketi hazırlanmışsa gerekli yerlere kendisini kopyalar, ancak genelde bu paketler kurulmaya yönelik hazırlanmazlar.

Kaynak:Ubuntu Türkiye
Makale Yazarı:heartsmagic

TRWE_2012
SAKARYA 2016