Atatürk Ve Fevzi Mustafa Çakmak...

[yazgüneşi]

FEVZİ, MUSTAFA ÇAKMAK (1856 -1950)


Asker ve siyaset adamı. 1856 yılında İstanbul'da dogdu. Anadolu'da kurtulus kaynasmaları basladıgı sırada, Saray'ın gözde adamları arasındaydı. 1898 yılında kurmay yüzbası olarak Akademi'yi bitirdikten sonra, Arnavutluk'ta görev yaptı (1899). Arnavutluk ve Rumeli vilayetleriyle ile ilgili ıslahat kararlarını uygulamakla görevli heyette bulundu (1912); 1917'de Diyarbakır'da tümen komutanlıgı; aynı yıl Filistin'de 7. Ordu komutanlıgı yaptı. 1918'de Genelkurmay Baskanlıgında görevliydi ve Mustafa Kemal'in Samsun'a hareketinden bir gün önce de 1. Ordu müfettisligine atandı.
1919 yılı baslarında Ali Rıza Pasa Kabinesi'nde Harbiye nazırı oldu. Fevzi Pasa 3 Mayıs 1920'de Kozan milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisine katıldı; aynı gün de Milli Savunma Bakanlıgına ve İcra Vekilleri heyeti reisligine getirildi.

1920 sonlarında Erkânı Harbiye'si Umumiye vekil vekiliydi. 1921'de II. İnönü Savası'ndan sonra Korgenerallik rütbesiyle Genelkurmay Baskanlıgına getirildi. Sakarya Zaferi'nin ardından da Meclis'ten maresallik rütbesini aldı. İlk yıllarda aynı zamanda milletvekiliydi ama 1925'te askerlikle siyaset arasında bir seçim yapma durumunda kalınca asıl mesleginde karar kıldı ve 1944 yılında yas haddinden emekliye ayrılıncaya kadar Genelkurmay Baskanlıgında kaldı. En büyük basarısı Atatürk ile İnönü'nün de kesinlikte aynı görüste olmalarından güç alarak, orduyu siyaset dısında bırakabilmesiydi.

Çakmak, askerlik hayatını iki ayrı döneminde, iki eser yayınladı: "Gorbi Rumeli'nin sureti ziya ve Balkan Harbi'nde Garp cephesi hakkında konferanslar" (1927) ve "Büyük Harbde sark cephesi hareketleri" (1936).

Maresal Fevzi Çakmak, 1948'de siyaset sahnesine çıktı ve emekliye ayrılısından sorumlu tuttugu İnönü'ye karsı çıkmak için DP listesinden İstanbul milletvekili olarak Meclise girdi. Atatürk dönemi bakanlarından Cami Baykut ve Tevfik Rüstü Aras ile birlikte sol egilimli İnsan Hakları Dernegini kurdu