Centrino nedir?
Gönderilme zamanı: 02 Mar 2008, 13:54
Genellikle “centrino” kavramı yanlıs bilinmekte. İnsanların bir çogu centrinoyu dizüstü bilgisayarlarında kullandıkları islemci olarak biliyorlar. Ben de bu kavram üzerinde okuduklarıma binaen biraz bilgi vereyim istedim.
Intel Centrino ismini öyle güzel ön plana çıkarttı ki, bir anda dizüstü bilgisayar piyasasında centrino ismi kasıp kavurmaya basladı, ancak eksik bilinerek. Intel’in 2003 yılında görücüye çıkarttıgı centrino bir islemci degil aslında bir platformun ismi. Bu platformda ise 3 yapı bulunmakta:
İslemci
Yonga seti
Kablosuz ag adaptörü
Kısaca dizüstü bilgisayarınızın centrino platformunda olması için bu 3 bilesenin de makinenizde mevcut olması gerekmekte.
İlk Centrino
Centrino ilk çıktıgı günden bu güne kadar çok yol kat etti. 2003 yılında piyasaya sunulan centrino platformunda temelleri Pentium3′e dayanan Banias kod adlı Pentium M islemci, Intel’in dizüstü bilgisayarlar için hazırladıgı yonga seti olan 855 serisinden bir yonga seti ve yine Intel PRO/Wireless 2100 ya da 2200 tipinde bir kablosuz ag adaptörü mevcuttu. Banias 1 MB tampon bellege ve 130 nm. üretim teknolojisine sahipti.
Hemen bir satır arası yapalım. Bu bahsedilen nm (nanometrenin kısa ismidir) su anlama gelir. İslemciler bilindigi üzere transistörlerden meydana gelir. İste bu transistörler arasındaki mesafe nanometre olarak hesap edilir. Nanometre (diger adıyla milimikron) milimetrenin milyonda biridir. İslemci teknolojisinde bu mesafe ne kadar kısa olursa o kadar yol kat edilmis demektir.
Güncellemeler
Centrino günümüze kadar her sene kendini yenileyerek geldi. İlk güncelleme 2004 yılının ortalarında oldu. Burada degisen tek bilesen islemci oldu. Pentium M’nin yeni teknolojisi 90 nanometreye çekildi ve tampon bellek 2 MB’ye çıkartıldı. Artık bu yeni islemcinin kod adı Dothan’dı. Dathon çok basarılı bir sıçrama oldu ve neredeyse masaüstü sistemlerle performans açısından yarısacak seviyeye geldiler.
İkinci güncelleme 2005′in basında oldu. Artık yeni platformun ismi Sonoma olmustu. Bu büyük ölçekli bir güncellemeydi zira hem islemci veriyolu hızı 400 MHz’den 533 MHz’ye yükseltilmis, hem de kullanılan yonga seti 855′ten 915 serisine geçilmisti. Ayırca bu platformla beraber ilk defa dizüstü bilgisayarlarda DDR2 bellek kullanılıyordu. DDR2 bellekler 2.5 volt ile çalısan DDR belleklerden daha az gerilim çekerek -1.8 volt- pil ömrüne ciddi katkılar saglıyordu. su anda piyasada bulunan bir çok dizüstü Sonoma platformundadır.
Yeni platform
2006 yılında ise çok daha büyük bir sıçrama oldu. Platform tüm bilesenlerini degistirerek yeni bir isim aldı; Napa. Aynı zamanda yıllardır degismeden kalan Centrino ismi de artık degisiyor ve ikiye ayrılıyor; Centrino Duo ve Centrino Solo.
Artık yeni kullanılan islemciler Pentium M degil, bunun yerine kullanılan islemci Core ismini tasımakta. İslemcinin tek çekirdekli tipine Core Solo, çift çekirdek tasıyanına ise Core Duo ismi verilmekte. Core islemcisi 65 nanometre teknoloji ile üretilmekte. İslemci çift çekirdekli olmasına ragmen tasıdıgı uyku modu sayesinde (C4 Deeper Sleeper) öngörülenden daha az güç tüketmekte.Bu Dothan’dan bile daha düsük. Yeni islemci 2 MB tampon bellege sahip ve SSE2′ye ek olarak SSE3 komut setini de desteklemekte. Çift çekirdekli islemcilerde bu tampon bellek ortak kullanılmakta. Çekirdeklerden biri gerek duyuyorsa tampon bellegi istedigi kadar kullanabiliyor, haliyle her çekirdegin tampon bellegi kendine özel ayrılmıs degil. Ayrıca tek çekirdekli Coro Solo’da da 2 MB tampon bellek bulunmakta.
Bu platformdaki yeni islemcinin kod adı Yonah ve veriyolu hızı 533 yerine 667 MHz. Yonga seti olarak 945G kullanılmakta ve kullanılan DDR2 çift kanal erisimli. Böylece DDR2 bellek de 667 MHz kullanabilmekte. Eski islemciler çalısma hızlarını 800 MHZ’ye kadar çekebiliyorken Yonah’da ise bu hız en düsük 1000 MHz. 945G yonga setine fazladan söylenebilecek bir kaç sey de kullanılabilen bellek miktarının üst sınırının 2GB’den 4GB’ye çıktıgı ve grafik islemcisinin 333 degil 400 MHz’de çalısabiliyor olması. 945g model olarak ikiye ayrılıyor: 945GM ve 945PM. PM’de dahili bir grafik çekirdegi bulunmuyor, tek fark bu.
Yeni platformdaki bir baska degisiklik de kablosuz ag adaptörünün 3945G’ye terfi etmesi. Bu adaptörün asıl ismi ise 3945ABG. Adından da anlasılabilecegi gibi bu adaptör 3 iletisim standardını da desteklemekte. Tek kart ile 802.11a, 802.11b ve 802.11g tipindeki aglara baglanabilirsiniz.
Burdaki önemli bir ayrıntıda yeni kartın eski kartlatda oldugu gibi sisteme MiniPCI slotu üzerinden baglanmaması. Yeni kartlar artık PCI Express Mini Card tipinde. Ayrıca bu kartla beraber dizüstlerine yeni bir olgu daha geliyor. WoWLAN ya da uzun haliyle Wake-on-WirelessLAN. Kısacası bilgisayarınızı kapalıyken kablosuz bir ag üzerinden uyandırabileceksiniz.
Peki yeni platform ne getiriyor?
Öncelike ilerde sıkça dizüstü bilgisayarlarda görmeye alısacagımız bu platform, bize performans olarak katkı saglayacak. Bu peroformans artısına ragmen daha az güç teketiliyor ve pil ömürleri artıyor. Sonuçta bilgisayarınızda iki islemci olmasa da iki çekirdek tasıyan bir islemciniz oluyor.
Peki degistirmeli miyim?
Eger elinizdeki dizüstü size yetiyorsa, hala performansından sikayetçi degilseniz (hele hele bir Sonomaya sahipseniz) su an için degistirmenin lüks olacagını sahsım adına rahatlıkla söyleyebilirim. Ancak eger bir dizüstü sahibi degilseniz bu yeni platformu mutlaka göz önünde bulundurun.
Intel Centrino ismini öyle güzel ön plana çıkarttı ki, bir anda dizüstü bilgisayar piyasasında centrino ismi kasıp kavurmaya basladı, ancak eksik bilinerek. Intel’in 2003 yılında görücüye çıkarttıgı centrino bir islemci degil aslında bir platformun ismi. Bu platformda ise 3 yapı bulunmakta:
İslemci
Yonga seti
Kablosuz ag adaptörü
Kısaca dizüstü bilgisayarınızın centrino platformunda olması için bu 3 bilesenin de makinenizde mevcut olması gerekmekte.
İlk Centrino
Centrino ilk çıktıgı günden bu güne kadar çok yol kat etti. 2003 yılında piyasaya sunulan centrino platformunda temelleri Pentium3′e dayanan Banias kod adlı Pentium M islemci, Intel’in dizüstü bilgisayarlar için hazırladıgı yonga seti olan 855 serisinden bir yonga seti ve yine Intel PRO/Wireless 2100 ya da 2200 tipinde bir kablosuz ag adaptörü mevcuttu. Banias 1 MB tampon bellege ve 130 nm. üretim teknolojisine sahipti.
Hemen bir satır arası yapalım. Bu bahsedilen nm (nanometrenin kısa ismidir) su anlama gelir. İslemciler bilindigi üzere transistörlerden meydana gelir. İste bu transistörler arasındaki mesafe nanometre olarak hesap edilir. Nanometre (diger adıyla milimikron) milimetrenin milyonda biridir. İslemci teknolojisinde bu mesafe ne kadar kısa olursa o kadar yol kat edilmis demektir.
Güncellemeler
Centrino günümüze kadar her sene kendini yenileyerek geldi. İlk güncelleme 2004 yılının ortalarında oldu. Burada degisen tek bilesen islemci oldu. Pentium M’nin yeni teknolojisi 90 nanometreye çekildi ve tampon bellek 2 MB’ye çıkartıldı. Artık bu yeni islemcinin kod adı Dothan’dı. Dathon çok basarılı bir sıçrama oldu ve neredeyse masaüstü sistemlerle performans açısından yarısacak seviyeye geldiler.
İkinci güncelleme 2005′in basında oldu. Artık yeni platformun ismi Sonoma olmustu. Bu büyük ölçekli bir güncellemeydi zira hem islemci veriyolu hızı 400 MHz’den 533 MHz’ye yükseltilmis, hem de kullanılan yonga seti 855′ten 915 serisine geçilmisti. Ayırca bu platformla beraber ilk defa dizüstü bilgisayarlarda DDR2 bellek kullanılıyordu. DDR2 bellekler 2.5 volt ile çalısan DDR belleklerden daha az gerilim çekerek -1.8 volt- pil ömrüne ciddi katkılar saglıyordu. su anda piyasada bulunan bir çok dizüstü Sonoma platformundadır.
Yeni platform
2006 yılında ise çok daha büyük bir sıçrama oldu. Platform tüm bilesenlerini degistirerek yeni bir isim aldı; Napa. Aynı zamanda yıllardır degismeden kalan Centrino ismi de artık degisiyor ve ikiye ayrılıyor; Centrino Duo ve Centrino Solo.
Artık yeni kullanılan islemciler Pentium M degil, bunun yerine kullanılan islemci Core ismini tasımakta. İslemcinin tek çekirdekli tipine Core Solo, çift çekirdek tasıyanına ise Core Duo ismi verilmekte. Core islemcisi 65 nanometre teknoloji ile üretilmekte. İslemci çift çekirdekli olmasına ragmen tasıdıgı uyku modu sayesinde (C4 Deeper Sleeper) öngörülenden daha az güç tüketmekte.Bu Dothan’dan bile daha düsük. Yeni islemci 2 MB tampon bellege sahip ve SSE2′ye ek olarak SSE3 komut setini de desteklemekte. Çift çekirdekli islemcilerde bu tampon bellek ortak kullanılmakta. Çekirdeklerden biri gerek duyuyorsa tampon bellegi istedigi kadar kullanabiliyor, haliyle her çekirdegin tampon bellegi kendine özel ayrılmıs degil. Ayrıca tek çekirdekli Coro Solo’da da 2 MB tampon bellek bulunmakta.
Bu platformdaki yeni islemcinin kod adı Yonah ve veriyolu hızı 533 yerine 667 MHz. Yonga seti olarak 945G kullanılmakta ve kullanılan DDR2 çift kanal erisimli. Böylece DDR2 bellek de 667 MHz kullanabilmekte. Eski islemciler çalısma hızlarını 800 MHZ’ye kadar çekebiliyorken Yonah’da ise bu hız en düsük 1000 MHz. 945G yonga setine fazladan söylenebilecek bir kaç sey de kullanılabilen bellek miktarının üst sınırının 2GB’den 4GB’ye çıktıgı ve grafik islemcisinin 333 degil 400 MHz’de çalısabiliyor olması. 945g model olarak ikiye ayrılıyor: 945GM ve 945PM. PM’de dahili bir grafik çekirdegi bulunmuyor, tek fark bu.
Yeni platformdaki bir baska degisiklik de kablosuz ag adaptörünün 3945G’ye terfi etmesi. Bu adaptörün asıl ismi ise 3945ABG. Adından da anlasılabilecegi gibi bu adaptör 3 iletisim standardını da desteklemekte. Tek kart ile 802.11a, 802.11b ve 802.11g tipindeki aglara baglanabilirsiniz.
Burdaki önemli bir ayrıntıda yeni kartın eski kartlatda oldugu gibi sisteme MiniPCI slotu üzerinden baglanmaması. Yeni kartlar artık PCI Express Mini Card tipinde. Ayrıca bu kartla beraber dizüstlerine yeni bir olgu daha geliyor. WoWLAN ya da uzun haliyle Wake-on-WirelessLAN. Kısacası bilgisayarınızı kapalıyken kablosuz bir ag üzerinden uyandırabileceksiniz.
Peki yeni platform ne getiriyor?
Öncelike ilerde sıkça dizüstü bilgisayarlarda görmeye alısacagımız bu platform, bize performans olarak katkı saglayacak. Bu peroformans artısına ragmen daha az güç teketiliyor ve pil ömürleri artıyor. Sonuçta bilgisayarınızda iki islemci olmasa da iki çekirdek tasıyan bir islemciniz oluyor.
Peki degistirmeli miyim?
Eger elinizdeki dizüstü size yetiyorsa, hala performansından sikayetçi degilseniz (hele hele bir Sonomaya sahipseniz) su an için degistirmenin lüks olacagını sahsım adına rahatlıkla söyleyebilirim. Ancak eger bir dizüstü sahibi degilseniz bu yeni platformu mutlaka göz önünde bulundurun.