İnternet üzerindeki kaynaklarda bilgisayarlar için USB, seri veya paralel porttan baglanabilen çesitli infrared alıcı devreleri bulunmakta. Bunların arasında seri üretimi yapılan devrenin kendisinin yanı sıra kumandası ve özel yazılımı ile mevcut ürünler de göze çarpıyor. Sizler için ufak bir devre hazırladım. Yazımda, devrenin montaj ve kullanımından bahsedecegim.
Kızıl ötesi (infrared) hakkında temel bilgiler
Kızıl ötesi iletisimi gözle görülemeyen kızıl ötesi ısınlar aracılıgıyla gerçeklesir. Konu hepimize oldukça yakın çünkü evlerimizde kullandıgımız televizyon, müzik setleri gibi bir çok cihazı uzaktan kumandalar yarımıyla kontrol edebiliyoruz ve hepinizin bildigi gibi bu uzaktankumandalar genelde kızıl ötesi teknolojisini kullanmaktadır. Bazı cep telefonları da çevreyle iletisim kurmak amacıyla bu teknolojiyi kullanır.
Evlerimizde kullandıgımız kızıl ötesi alıcı ve vericiler 36-40 KHz arasında bir frekansda çalısırlar. Tek bir alıcı-verici çifti oldugundan iletim tek yönlüdür. Bilgiler belirlenen modüleli tasıyıcı frekans üzerinde genlik anahtarlaması yapılarak düsük sayılabilecek bir hızda aktarılırlar (100-2000 bps). Bahsettigimiz sey aslında kare dalgadan baskası degildir. Görünür ısıgın dısında bir frekans kullanıldıgından gözlerimiz bu sinyali görememekte. Öte yandan bazı fotograf makineleri ve video kameralar bu ısıgı görebiliyorlar.
38 KHz Uzaktan kumanda (Inca BT878' ait)
Tipik kare dalga ile veri iletimi
Devre seması, malzemeler ve montaj
Devremiz paragrafın sonunda göreceginiz üzere oldukça basit bir yapıda. Malzemeleri piyasadan rahatlıkla temin edebileceginiz gibi fiyatlarıda ucuz. Bendekiler biraz kullanılmıs olduklarından dolayı yamulmus durumdalar
Devre seması
Devremizi seri portlar olarak geçen Com1 veya Com2 üzerinden kullanacagımız için port baglantısı saglamak üzere DB9 disi konnektör kullanacagız. Devremiz oldukça ufak parçalardan olustugundan direk olarak DB9 kapagı içerisine montajını gerçeklestirecegiz.
DB9 kapagı ve baglantılar için vidalar
DB9 pin sıralaması
Konnektörümüzün üzerinde pin numaraları az da olsa görülebiliyor. Ufak yazılar yüzünden veya yazıların olmaması sebebiyle okuyamıyorsanız ikinci resim size yardımcı olacaktır. Montaja baslamadan önce malzeme listemizi gözden geçirelim:
SFH506 - 38 KHz infrared alıcı
1n4148 diyot
5.1 V Zener diyot
100 nF kondansatör
4.7 k ohm direnç
Montajı havya (lehimlemek için) ile yapacagımız için bu konuda bilginiz yoksa bilen birisine yaptırmanızı tavsiye ederim. Çünkü bu alet lehimi eritebilmek için oldukça ısınır, kendinize veya etrafınıza zarar verebilirsiniz.
Ekleme:
Infra alıcıdan biraz bahsetmek yerinde olur. Bu malzeme besleme gerilimi verilince kendisine dogru yönelen kızıl ötesi ısınları algılayıp, seri lojik data halinde çıkıs verebiliyor. Demodülasyon gibi islemleri kendi içinde hallettiginden dolayı devremiz çok az malzemeyle kurulabiliyor. SFH506 bir tür üretici kodu. Bu malzemeyi üreten diger firmalar baska kodlar ile aynı malzemeyi piyasaya sürebiliyor. Bu sebepten dolayı alıcıyı sorarken koduyla degil kendi ismiyle yani "infrared alıcı" olarak aramalısınız. Ülkemizde maalesef satıcılar yeterince bilinçli olmadıgından dolayı elinde malzeme olsa dahi kodu tanımadıgından size malzemenin elinde olmadıgını hata böyle bir malzemenin üretilmedigini bile iddia edebilir. Anladıgım kadarıyla, zaten piyasadaki alıcıların büyük çogunlugu 38 KHz frekansında çalısıyor. sekli semali de resimlerimizde gördügünüz gibi. Bu sebeple alacagınız alıcının pek sorun çıkartacagını sanmıyorum.
Montaja Baslıyoruz
Ben montaja 1n4148 diyot ile basladım; ardından direnci ve zener diyodu ekledim. Zenere paralel olarak kondansatörü ekleyecegimizden dolayı bunu en sona bıraktım. Direncin ve kondansatörün bacaklarının yönü önemli degil fakat diyotları monte ederken semada görüldügü gibi yönlerine dikkat etmelisiniz. Yönlerini tain etmek için üzerlerinde siyah bir isaret bulunur. Bu isaretli taraflar katod olarak isimlendirilir ve dirençle birlesecek kısım bu taraftır. Diger kısım olan anod DB9 pinlerine lehimlenecek.
1n4148, 7. pine
1 nolu pinde direnç, 1n4148 ile birlestirilmis
Diyodun yönüne dikkat
Bütün malzemelerin montajı bitmis halde
Kondansatörün zener üzerine paralel olarak montajı
Diyodun yönüne yine dikkat
Tavsiyem malzemelerin montajı bittikten sonra kapak içine rahat sıgıp, sıgmadıgını kontrol etmenizdir. Zorlama olursa malzemelerin veya montaj noktalarının zarar görmesi söz konusu olabilir.
Devremiz kapak içine rahatlıkla sıgıyor
Kapak kapalıyken herhangi bir problem yok
Devremizin büyük bir kısmını tamamladık. Sıra geldi asıl alıcı kısma ve esneklik açısından onu istedigimiz yere sabitleyebilmek için gereken kabloya. Ben kablo olarak iç tesisat kablosu kullandım. İçinde 5 tel bulunan kablonun beyaz, mavi ve kırmızı renkli olanları seçtim. Kablonun boyunu 50 cm.' den fazla tutmayın. Beyaz, toprak (GND) için; mavi, SFH506 + bacagı için, kırmızı ise aynı malzemenin bilgi çıkısı için kullanılan ve resimlerde görebileceginiz üzere digerlerinden biraz ayrı duran bacak için kullanıldı.
SFH506 ve kablo montajı
Kablonun görünüsü
Kablo montajının bitmis hali
Kablonun üzrinde bulunan mavi bandı, kablonun kapak içerisinde sabit durması için kullanılan vidaları daha iyi sabitlemek için kullandım.Altında plastik bir parça var. Montajın bitmis halinde görebileceginiz gibi kırmızı renkte olan tel direcin DB9' daki montaj noktasına eklendi. Beyaz tel, zener diyodun DB9 ile olan montaj noktasına ve mavi tel, üst taraft bütün elemanların uçlarının birlestigi noktaya lehimlendi.
Tüm bu islemler tamamlandıktan sonra devremizin bitmis halini asagıdaki resimde görebilirsiniz. Bu noktada bir uyarı yapmak istiyorum:
Bilgisayarınız çalısır vaziyette iken konnektörü bilgisayarınıza baglamayın veya baglıysa sökmeyin. Bu islemleri yapmak için öncelikli olarak bilgisayarınızı mutlaka kapayın.
Kapak montajı bitmis ve alıcı uygun sekilde sabitlenmis halde
Yazılım
Devremizin bilgisayar ile olan baglantısı yapıp, alıcısını uygun sekilde sabitledikten sonra sıra geldi gerekli yazılımı kurcalamaya. Bu is için internet üzerinde bir çok yazılım mevcut. Fakat kendim en iyi sonucu Girder ile aldım. Yazılımın Türkçe destegi olması ise oldukça güzel bir ayrıntı. Türkçe destegini aktiflestirmek için "Dosya" menüsünden "Ayarlar' ı" seçin, kullanıcı ayarlarına geçin. Listeden Türkçeyi bulun; "Apply" (Uygula) butonuna tıkladıgınızda yazılımın arayüzü Türkçe olacak. Programın temel olarak kullanısından bahsederken Türkçe arayüzü kullanacagım.
Girder hazır olarak bir çok plugin ile birlikte geliyor. Bunların arasında IrDa pluginleri oldugu gibi network pluginleri gibi ilginç uygulamalar bulunmakta. Fakat devremizi kullanabilmek için gerekli olan plugini http://www.cesko.host.sk/girderplugin.htm adresinden indirmeniz gerekiyor. Aynı sayfada plugin yazarına ait degisik seri kızıl ötesi alıcı devreleri göze çarpıyor. Girder' in kendi sayfasında da çesitli pluginler ve kontrol edilecek yazılımlar için ".gml" dosyaları mevcut. Bu dosyalar diger yazılımlar için önceden hazırlanmıs ayarları içermekte. Benim Winamp 3, JetAudio, mouse ve ses kontrolü için hazırladıgım dosyaları buraya tıklayarak edinebilirsiniz. Bunlardan ses kontrolü için olan ayarları beraberce inceleyecegiz.
Girder' in su an ki son sürümü 3.2.7b. Igor' un plugini ise sürüm olarak 1.01' de. Bu iki yazılımı bilgisayarınıza indirdikten ve girderi kurduktan sonra Igor' un pluginini Girder' in kurulmus oldugu dizin altında, "Plugins" klasörüne kopyalamanız gerekiyor. İslemi gerçeklestirdikten sonra Girder' i açın. "Dosya" menüsünden "Ayarlar' ı" seçin. Açılan pencereden "Plugin' e" geçis yapın. Listeden "Igor SFH-56 device" bulup, yanındaki kutucugu aktiflestirin. Dikkat ettiyseniz "Modülü otomatik aç" ifadesini göreceksiniz. Bunu aktiflestirirseniz, plugin program açıldıgında otomatik olarak aktif hale gelecektir. "Uygula" butonuna tıklayın. Aynı pencerede "Ayarlar" butonunun aktif oldugunu göreceksiniz. O butonu kullanarak plugin ayarlarına girin. Burada pluginin devreyele olan baglantılarına dair ayarlar bulacaksınız. Konnektörü hangi porta taktıysanız (COM1, COM2....) "Com port" listesinden seçin. Devremiz seri portun DCD pinini kullandıgından dolayı "Input signal" listesinden "DCD" seçin. "OK" butonunu kullanarak pencereyi kapatın. "Tamam" tusunu kullanarak "Ayarlar" penceresini de kapatın.
Girder plugin ayarları
Buraya kadar problemsiz geldiyseniz elinize kumandayı alarak denemeler yapabilirsiniz. Programın alt kısmında, durum çubugunda görünen yesil ısık her seyin yolunda gittigini gösterir. Eger kumanda üzerinde bir dügmeye basacak olursanız, gönderilen kodu yesil ısıgın sol tarafında onaltılık tabanda görebilirsiniz. Aynı zamanda yesil ısık sarı-yesil olarak yanıp, sönecektir. Bilgi transferinin bir diger habercisi de görev çubugundaki Girder' in simgesidir.
simdi gerçekten önemli bir kısma geldik. Programa kumandadan gelen sinyalerle ne yapacagını anlatacagız. Bunu için sol taraftaki beyaz alana sag tıklayarak menüyü açın. "Komut ekle" ile yeni bir komut olusturun. Bir klasör ile bir kumanda simgesi göreceksiniz. Mouse ile bunları seçip, F2 tusu ile veya yine sag tıklama menüsü ile isimlerini degistirebilirsiniz. Daha önce bahsettigim gibi sesi kontrol etmeye yönelik ufak bir örnegi ben burada anlatacagım.
Girder' in menüsü
Sag tarafta "Pencere, O.S., Komut" seklinde giden tablar bulacaksınız. Bunlar kumandanın tusuna basıldıgında programdan yapılması istenilenlere iliskin ana baslıklardır. aralarından "O.S.' i" ve listeden "Ses ayarları' nı" seçin. Yandaki "Ses" butonuna basarak sistemde kurulu olan ses kartı ile ilgili mixer seçeneklerinin bulundugu pencereye ulasacaksınız. Kendi sistemimde bir Sound Blaster Live Value Digital bulunuyor. Mixer seçeneklerinde ana ses kontrolü olarak gözüken "Play Vol' ü" seçtim. Sizde sisteminize uygun olanı seçip, adım ölçüsü olarak "1000" degerini kullanın. Bu deger kumandadan gelen her bir sinyal için sesin ne kadar arttırılacagına yönelik olarak atanır. Kendi isteginize göre de degistirebilirsiniz. "Tamam" butonunu tıklayarak pencereyi kapatın.
Örnek komut atanması
Kapanan pencerede ayarladıgınız "Adım ölçüsü" ana pencereye de aktarılıyor. Bu kutunun hemen sagında OSD kutucugunu göreceksiniz. Bu kutucugu aktif hale getirdiginizde ekranınızda sesin arttıgını veya azaldıgını grafiksel olarak izleyebilirsiniz. OSD ile ilgili ayarlara (renk, font gibi) yine "Dosya" menüsünden "Ayarlar" seçenegi ile ulasabilirsiniz.
OSD (On Screen Display)
Tabii henüz kumandanın herhangi bir tusunu bu islem için göçrevlendirmedik. Bunu gerçeklestirmek için "Tus yakala" butonuna tıklayın. Durum çubugunun sol tarafında "IR Kod bekleniyor" ibaresini göreceksiniz. Sizden kumanda üzerinde bir tusa basmanız isteniyor. Kumanda üzerinde bir tusa bastıgınız anda ise "IR Kod yakalanıyor" ibaresini göreceksiniz. Eger islem dogru gerçeklesirse kahverengi bölgede yakalanan kodu okuyabilirsiniz.. Bu noktada yaptıgınız islemleri kaybetmek istemiyorsanız "Dosya" menüsünden "Kaydet' i" seçerek ".gml" dosyası olarak yaptıklarınızı kaydedebilirsiniz. Aynı sekilde "Aç" komutu ile Girder' e komut listesi yüklemeniz mümkün.
Sesi artırmayı basardık. Peki nasıl azaltacagız? Girder' e yeni bir komut ekleyin ve yukarıda anlattıklarımızı tekrarlayın. Tek farkla: Adım ölçüsünü "1000" yerine "-1000" atadıgınızda sesin azaldıgını göreceksiniz.
Ses kontrol ayarları bitmis vaziyette
Kumanda üzerinde bir tusa bastıgınız zaman islemler çok hızlı ve istediginizden fazla sayıda gerçeklesiyorsa bir sinyal aralıgı belirlemelisiniz. Örnegin JetAudio' da Play/Pause aynı komut ile kumanda edildiginden parmagınızı kumanda üzerinde basılı tutarsanız Play ardından Pause komutu pesi sıra uygulanır. Bunun için Girder' in sag tarafında istenilen komutun altında yer alan "IR tus kodu' nu" seçip "Sinyal aralıgı" kutucugunu kendinize göre belirleyin. Kendi yaptıgım denemelerde en iyi sonuç 100 - 500 ms arasında ki degerlerin uygun oldugunu gözlemledim.
Sinyal aralıgının belirlenmesi
ALINTIDIR