Ekran kartlarının Performans Kriterleri

[velociraptor]

Günümüzde ekran kartları bilgisayar donanımları arasında en hızlı gelisen ve en hızlı eskiyen parçalar olarak karsımıza çıkmaktadır. Durum böyle olunca ekran kartı almak daha da büyük bir özen istiyor. Dahası kullanıcıların aklını karıstıran onlarca degisik terim de bu zorluga katkı yapan bir etmen olarak karsımıza çıkmakta. Kullanıcılar bütçelerine en uygun fiyatta en performanslı kartı seçmekte çok zorlanıyorlar. Peki ekran kartlarında asıl performans kriteri nedir? Kartların fiyatlarının 50$ ile 750$ arasında olmasına ne neden oluyor? Bu yazımızda hep beraber inceleyelim.

Öncelikle temel olarak ekran kartlarını olusturan ve performansa etki eden parçalara bir göz atalım.
·Bellek miktarı
·Bellek hızı
·Grafik islemcisi
·Veri yolu ( Bellek arabirimi )

Bellek Miktarı: Ekran kartlarında kullanılan bellek günümüz satıs stratejisinin temelini olusturmaktır. Tüketicinin aklına “yüksek bellek miktarı yüksek performanstır” cümlesinin oturması maalesef ekran kartlarının performansı konusunda kullanıcıları büyük yanılgılara düsürebilmektedir. Grafik bellegi ekran kartı üzerinde grafik islemcisinin görüntüyü yaratabilmesi için, islemesi gereken verilerin depolandıgı yer olarak tanımlanabilir. Kısacası Bir bilgisayarda sistem bellegi yani RAM ne ise yarıyor ise ekran kartı bellegi de aynı görevi üstlenmektedir. Peki, bilgisayarı alırken en çok dikkat edilen parça nedir? Listemizi olustururken ilk sırada genelde hangi donanım yer alır? Elbette ki islemci. O zaman neden ekran kartları için grafik islemcisi üzerinde bu kadar durulmuyor? Bilgisayarınızın çok hızlı olması için çok miktarda bellek mi alırsınız yoksa iyi bir islemci mi alırsınız? Elbette ki islemci tercih edersiniz. Grafik kartlarındaki durum da bundan pek farklı sayılmayacaktır. Bellek miktarı önemli olmakla birlikte, arttıkça performansa getirisi azalmakta hatta hiçbir katkısı bulunmamaktadır. İs yükü bu noktada o bellegi yönetmek ve doldurmakla görevli grafik islemcisinin üzerindedir. 1024x768 piksel ebatlarında ve 16 bit renk derinligindeki bir görüntü yaklasık olarak 1.5 MB yer tutuyor ise giris seviyesindeki bir ekran kartında 512mb bellek kullanımının performansa ne kadar bir katkısı olabilecegini sizler tahmin edebilirsiniz.

Bu noktada konunun daha kolay anlasılması için bir örnek hikâye yaratılabilir.

Sürekli kullanılan bir depomuz oldugunu düsünelim. Deponun etkin ve verimli kullanımı için gerekli olan nedir? Depo büyüklügü mü? Yoksa çalısan isçi sayısı mı? 1000m2’lik çalısma alanımız oldugunu ama 10 isçiye sahip oldugumuzu düsünürsek, zaten depomuzun büyük bir kısmını kullanamayız, çünkü çalıstırabilecek is günümüz, islem gücümüz maalesef yok. Buna karsın 200m2 depo alanına ama 25 isçiye sahip oldugumuzu düsünelim. Deponun her cm2’si çok etkin ve verimli sekilde kullanılabilir. Bunu ekran kartlarına indirgersek, çok yavas bir grafik islemcisine sahip kartın 512mb ekran bellegine sahip olmasının pek bir anlamı yoktur. Çünkü o bellek etkin kullanılamayacaktır. O bellegi dolduracak veriyi birim sn’de isleyebilecek güç yoktur. Buna karsın 128mb bellege ama daha hızlı grafik islemcisine sahip bir ekran kartı bellete ki daha fazla performans verecektir. Yüksek bellek miktarının ancak yüksek islem gücü olan bir grafik yongası ile iyi isler yapabilecegini ögrenmis olduk.

Bellek Hızı; Ekran kartı belleklerinin de normal RAM’lar gibi bir çalısma hızları vardır. Ne kadar hızlı çalısırlarsa o kadar yüksek performans saglayabilirler. Grafik islemcisi isledigi verileri çok daha hızlı sekilde depolar veya sevk eder. DDR,GDDR3 hatta son nesil kartlarda DDR4 belleklerin kullanılması grafik performansına dogrudan etki etmektedir. Günümüz grafik bellekleri 333mhz’den 1200mhz’e kadar farklılık göstermektedir. Tahmin edildigi gibi ne kadar yüksek çalısma hızı o kadar yüksek performans getirecektir. Bellek hızının yanında aynı sistem bellegin oldugu gibi gecikme süreleri de önem kazanmaktadır. Gecikme süresi islemcinin bir veriyi bellekten almak istemesi ile aldıgı an arasında geçen süredir diyebiliriz. Gecikme süresi ne kadar az ise grafik performansı o kadar yüksek olacaktır.

Grafik islemcisi; Bu nokta performansa etki eden en önemli ayrıntılardan birisi olarak karsımıza grafik islemcisi çıkıyor. Günümüzde en yaygın olarak iki tane üreticinin grafik islemcilerinin kullanmaktayız. ATI ve Nvidia, çok farklı kategorilerde çok farklı ürünleri olan bu üreticilerin kafa karıstıran birçok modeli oldugunu görmekteyiz. Fakat aslında performansa bu islemciler etki ediyor ise bu modelleri ve özelliklerini, yeri geldiginde uzantılarını bilmemiz gerekiyor. ATI cephesini çok genel bir tabirle su sekilde sıralamak mümkün:
X1950, X1900, X1800, X1650, X1600, X1550, X1300, X1050, X850, X800, X700, X600, X550, X300, 9800, 9700, 9550, 9500, 9250, 9200, 9000, 8500, 7500, 7200, 7000
Nvidia ise;
Geforce 5,6,7,8 serisi olarak dört asamadan olustugunu söyleyebiliriz.
Geforce 5 serisi; 5200, 5500, 5600, 5700, 5900
Geforce 6 serisi; 6100, 6200, 6600, 6800
Geforce 7 serisi; 7100, 7300, 7500, 7600, 7800, 7900
Geforce 8 serisi; 8800 (dx10)
Ekran kartlarının grafik islemcileri çok genel hatları ile bu sekilde sıralanmaktır. Yukarı yazmıs oldugumuz kategoriler içerisinde da pek çok farklı ürün bulunmaktadır. Bu farklılıgı da uzantılar belirlemektedir. ATI ve Nvidia cephesinde ekran kartları isimlendirilmesinde oldugu gibi uzantılarda da farklılık söz konusu.

ATI cephesinde ekran kartı uzantıları;
HM: Hiper Memory anlamına gelen bu kısaltma yalnızca bazı modellerde mevcuttur. Ekran kartı belleginin sistem bellegi ile paylasıldıgı anlamına gelir.
LE: Light Edition, hafif sürüm anlamındadır. Aynı seri içerisindeki diger kartlardan daha düsük performans gösterir ama daha hesaplıdır.
SE: Second Edition ise orijinal sürüme göre iyilestirmeler içerir. Nispeten daha fazla performans sunar.
PRO: SE sürümüne karsın biraz daha fazla performans sunan kartlarda yer alır.
XT: Çok daha yüksek bir performans göstergesidir. Pro serisinden daha iyi basarım verir.
XTX: ATI ailesindeki amiral kartlarının aldıgı rütbedir.

Nvidia cephesinde uzantılar:
TC: Turbo Cache anlamına gelen bu özellik ATI deki HM’nin aynısıdır. Paylasımlı bellek kullanan kartları isaret eder.
XT: ATI cephesinin aksine özelligi kısıtlanmıs fiyatı daha uygun hale gelmis kartlarda kullanılan bir uzantıdır.
LE: Light Edition da hafif sürüm anlamındadır.
GS: Nvidia kartlarda aynı aile içerisinde özelligi yükseltgenmis modellerde kullanılmaktadır.
GT: GS den daha fazla yükseltgenmeyi ifade eder. Performanslı kartların aldıgı bir ektir.
GTX: Nvidia’nın en yüksek performans veren kartlarının hak ettigi bir rütbedir.

simdi birkaç örnek vermek ve pekistirmek gerekir ise;
Nvidia GeForce 6600 ekran kart ile 6600GT arasında nasıl bir fark vardır?
AtI Radeon X1600PRO ile X1600XT arasında nasıl bir fark vardır?
Yukarıdaki uzantılar açıklamalarından anlasılacagı gibi Nvidia kartlarında GT olan kart daha yüksek performans verirken ATI de ise XT uzantılı kart yüksek performansa sahiptir. Grafik yongaları aynı olmasına ragmen uzantıların bazen ciddi performans farkı yarattıklarını unutmayalım. Ayrıca ekran kartı aileleri içerisinde genelde yüksek rakamla ifade edilen kart digerinden daha performanslı diyebiliriz ama bu bazı noktalarda sorun teskil edebiliyor. Her seriyi kendi içerisinde degerlendirmek kaydı ile bu geçerli olabilir. Geforce 6800GT Geforce 7300’den daha kötüdür diyemeyiz. Fakat 6 serisi veya 7 serisi içerisinde bu kıyas dogru olabilir. Grafik islemcilerin modellerinden bahsettikten sonra birazda grafik islemcisinin hızına deyinelim. Yukarıda modellerin tümü farklı grafik hızını sembolize etmektedir. Kısacası eger model isimlerini ögrenerek bir sonuca ulasamıyorsanız en azından grafik islemcisinin çalısma frekansını kıyaslayabilirsiniz. Ne kadar yüksek çalısama frekansına sahip ise o kadar yüksek grafik performansına sahiptir. Böylece o bellek de o kadar etkin kullanılabilmis olacaktır. Günümüz grafik islemcilerinin hızları 200mhz ile 1ghz arasında olmakla beraber sıra dısı modellerde 1000mhz’de astıgını görmekteyiz.

Veri Yolu: Veri yolu kart üzerindeki bilesenlerin birbirleri ile etkilesim hızlarını belirler. Bit cinsinden ifade edilen veri yolu hızı ne kadar yüksek olur ise performansa katkısı da o kadar fazla olacaktır. Eski ekran kartlarında 64bit olan veri yolu günümüz standart kartlarında 128bit, performans kategorisinde ise 256bit’e kadar ulasmıstır.

Her seyden önce yukarıda bahsettigimiz degiskenlerden baska performansa etki eden bazı ayrıntılar oldugunu unutmamak lazım. Örnegin Geforce 6 ailesi ile 7 ailesi arasında da vertex ve is hattı sayıları açısından fark oldugu için performans farklıları daha farklı olacaktır.

Umarız bu çalısma ekran kartları seçiminde sizlere daha seçici olmanız konusunda yardımcı olacaktır.
Bol FPS’li oyunlar.

Kaynak:
fgurhanf ©
profile.php?mode=viewprofile&u=21037

[lion]

çok yararlı bilgiler ,tesekkürler

[bambucya77]

hmm cok tesekurler

[editci]

bir ekran kartı alacagım ve yaklasık bir haftadır ekran kartlarını arastırıyorum. neredeyse uzman olmustum:) bu ilaç gibi geldi:)

[mavigece]

bu aralar alacagım bilgisayar için iyi bir bilgi oldu.

çok tesekkürler...

[editci]

bu arada ATI=Crossfire veya Nvidia=SLI destegi çok gerekli bir seymidir? olsa veya olmazsa ne degisir? bilgisi olandan rica edecem arkadaslar
Mesela böyle bir sey düsündüm.

Marka VGA 256 MB GIGABYTE 2600XT (128Bit)/DDR3 PCI-E x16
Arayüz PCI Exp
Chipset ATI
Bellek Boyutu 256 Mb
Bellek Tipi GDDR4
Video Giris Yok
Video Çıkıs Var
Direct X 10
Open GL 2.0 Var
Tv Out HDTV
DVI Çıkısı 2
SLI Destegi Yok
Sogutucu İFan
Dual DVI Var
İslemci Hızıi 2 Ghz
RAMDAC 400 Mhz

[velociraptor]

bu arada ATI=Crossfire veya Nvidia=SLI destegi çok gerekli bir seymidir? olsa veya olmazsa ne degisir?

viewtopic.php?p=90022

Bu arada o kartin fiyati nedir=?

[editci]

bu arada ATI=Crossfire veya Nvidia=SLI destegi çok gerekli bir seymidir? olsa veya olmazsa ne degisir?

viewtopic.php?p=90022

Bu arada o kartin fiyati nedir=?

yaklasık 130$ = 190 ytl civarında

[editci]

simdi kart siparisi vericem yokmu bu konuda yukarıda belirttigim degerlerde bir model sunan.

bakın ben siparisi veriyorum sonra pisman olmayın :)
burası sakaydı tabiiki

[velociraptor]

Kartin bence gayet iyi

[editci]

Kartin bence gayet iyi

Eyvallah üstadım verdim siparisi. :D

[velociraptor]

simdiden hayirli olsun

[N2O]

T&L (Transform and lightning) tam olarak ne ise yarar ?

[Ensatech]

Kayar nokta ısık isleme T&L 8 sene evvel bu destege sahip kartlar yoktu ve ısık efektleri olusturulamazdı artık vazgeçilmez olmustur ancak intelin gm yongaları bu destekten mahrum ve bu efektleri islemciye bindirerek kastırıyor. gf ve ati rage serisinden beri vardır bu suna benzer dokular üzerine vuranısıgın parlak ve canlı olmasını saglıyor denebilir aratarak ne oldugunu daha iyi ögrenebilirsin tam anlatamadım :)

[N2O]

olsun sen anlatmaya çalıstın bende anladım benm kartta yok T&L oynayamıorum bise :D