1. sayfa (Toplam 1 sayfa)

Ekran Çözünürlükleri

Gönderilme zamanı: 18 Şub 2022, 15:48
gönderen shampuan
Aslında burada bahsedeceğim bilgileri çoğumuz biliyoruz. Ancak zaten biliyoruz diyerek boşvermeyelim. Hiç bilmeyip internetten ufak da olsa bilgi kırıntısı arayanlara kaynak olsun. Bu yazıda sizlere ekran çözünürlükleri hakkında birşeyler anlatacağım.Bu bilgileri öğrendiğinizde, örneğin masaüstü video çekerken, video editlerken (kurgu-montaj), kameranız ya da telefonunuzla video çekerken daha bilinçli ve başarılı olacaksınız.

-Telefonumda video çektim, yan çıktı.
-Telefonumda video çektim, monitörümde düzgün görüntülenmiyor.
-Telefonumda video çektim, yanlarda kocaman siyah boşluklar var, görüntü ortada direk gibi upuzun.
-Elimde güzel bir film var, monitörde kenarlarda siyah boşluklar çıkıyor.
-Bazı filmler düpdüzgün, monitörüme cuk otururken bazıları oturmuyor, siyah boşluklu çıkıyor.
-Bir film, monitörümde düzgün görünüyor, ama başka bir bilgisayara/monitöre geçince siyah alanlar çıkıyor.

Kafanızdaki bu soru(n)lara yanıt bulacaksınız.

Konudan kısaca bahsetmem gerekirse ekran formatlarının tarihi çok eskilere dayanır. İlk TV'yayınlarının görülmeye başladığı yıllar ile ilk monitörlü bilgisayarlara kadar (evet, ilk bilgisayarlarda monitör yoktu!) gidebiliriz. Bunları meraklısıysanız araştırabilirsiniz. Fakat o yıllardan yakın zamanlara kadar örneğin, HD, 4k, 8k gibi kavramlar hiç yoktu; bunlar "daha dün" çıktı. Monitörünüzle açtığınız videonun uyumsuz olmasının nedeni, videonun oluşturulma standartlarının farklı olmasıdır. Örneğin bir film düşünün: 1960'larda çekilmiş. Bu film günümüzde daha yeni yeni çıkmış basık-dikdörtgen ekranda görüntülenmeye çalışırsa elbette siyah boşluklar oluşur. Çünkü o yıllarda ekran formatları bir elin parmakları kadar bile yoktu ve hepsi kare formattaydı. Bunları çoğumuz deneyimledik zaten. İşte bu yüzdendir ki (tabii ki sadece bu sebepten değil) eski birçok film resore edilerek, alt ve üst kısımlardan kesilerek HD formatına ya da benim kendi deyişimle basık ekran formatına dönüştürülüyor. Bu, sahnedeki bazı detayların kaybolmasına neden oluyor, ancak HD meraklıları için -sanırım- sorun olmuyor.


Aşağıdaki resim Cube 2 Sauerbraten adlı oyunun ayarlarından:

Resim

Gördüğünüz ayarlarda dikkat etmeniz gereken noktalar vardır. 4:3 ve 5:4 ekranlar, aralarında eski tüplü monitörlerin de bulunduğu bir gurup "kare" ekran standartlarıdır. Ortadaki iki sütun ise dikdörtgen standarttaki (ya da bir diğer deyişle basık ekran) monitörlerin görüntü ölçüleridir. Oyun yapımcıları, sahneyi (arena) her oyuncunun kendi monitörüne ayarlayabilmesi açısından bu kadar çok çözünürlük ayarı eklemiştir. Her seçilen ayar, kamerayı (siz oluyorsunuz, arenaya bakış açınız) o şekilde çekim yapacak/görüntüleyecek şekilde ayarlar. Bunlar da zaten bilinen şeyler ama resimdeki ölçüleri anlasanız iyi olur.

Aşağıda sorunsuz, pikselleri monitörün piksellerine cuk oturmuş bir görüntü var: (turuncu alanı film sahnesi gibi hayal edin)
Resim
İyi de bunu neden gösterdin?
Sıradakileri anlamanızı kolaylaştırmak için. :-)

Aşağıdaki resmi inceleyin:
Resim

Kare videoyu HD ekranda ve HD videoyu kare monitörde açarsanız böyle olur. Bu aslında bir sorun değil, uyumsuzluktur. Uyumsuz video ya da monitör olmaz; cihazlarınızda ya da videonuzda sorun yok. Sadece eskiler çağa yeniliyor hepsi bu.

Diğer uyumsuzluk durumları:
Resim

Bu konuyu anladıysanız, aslında bunu sorun yapmamanız gerektiğini de anlamış olmalısınız.

* * *

Bundan yıllar evvel bir sitede, birisi elimde "çiçek taksi" dizisinin olup olmadığını sordu. Elimde yoktu ancak youtube'da vardı. Kendisine resmi kanalın ve dizinin adresini yolladım. Linke bakıp geri döndü:

"Sağol hocam bu olmaz, bana TAM EKRAN OLANINDAN lazım"

!!!

Tam ekran kavramı ekran ebatına yani monitörünün çözünürlük ve ölçülerine göre değişir. Yukarıdaki resimleri "gereksiz gibi" görünse de anlamanızı bu yüzden istedim. Şahıs, "TAM EKRAN" derken, "HD versiyonunu istiyorum" demek istiyor. Fakat, çiçek taksi durağı dizisininin -en azından o sıralarda- HD versiyonu yoktu. Çünkü çiçek taksi çok eski bir diziydi ve o yıllarda diziler KARE OBJEKTİFLİ KAMERA ile, anladınız sanırım, HD, youtube, 4k gibi kavramlar daha bilinmediği için Kare formatta çekilmişti. Kısacası adam benden imkansızı istiyordu. :?: (yok yok, küfür etmedim. :-D )

* * *

Bunları neden öğrenmelisiniz? Olmuyosa zorlama demek için değil, bir işe kalkışırken daha en başta yanlış yapmayın ve geri dönüşü olmayan hatalar yaşamayın diye.

Video editlemek (kurgu-montaj) çok uzun süren ve zahmetli bir iştir. Dikkat gerektirir. En önemli kısmı, daha ilgili programı açar açmaz o boş halini proje dosyası olarak kaydetmektir. Ki işlem yaptıkça ctrl+s yapa yapa gidin, birşey olursa kaybetmeyin. Birçok video-kurgu yazılımı bir videoyu içine ilk sürüklediğiniz anda, size çözünürlükle ilgili bir seçenek ya da uyarı verir.

Resim

Aynı durumu mutlaka ekran videosu vb çekerken de dikkate almalısınız.

Telefondan kayıt yapmaya gelince maalesef çoğumuz bilinçsiz davranıyoruz. Bir örnek daha anlatıcam...

* * *

Birgün bir internet kafede takılıyorum. Mahalleden tanıdık bir genç geldi, kafeciye bağır-çağır yapıyor. Videoyu ne biçim kaydetmişsin hede-hödö yapıyor. Hikaye şu. Bunların düğünü olmuş, düğünü telefonla çekmiş. Ama telefonun ayarlarında "dikey mod aktif" iken kamerayı açmış ve telefonu yan tutarak (yatay-dikdörtgen şeklinde) çekim yapmış çok afedersiniz mal. Kafecinin suçu yok. Telefonunuzda dikey mod aktif ise, yani döndürme modunu kapattıysanız, kameranızı devamlı dikey tutmak mecburiyetindesiniz. Kafeciye gelip videoyu DVD'ye basmasını istiyor. Kafeci içeriği kontrol etmeden direkt DVD'ye yakıyor. Eve gidince televizyonda her şey yan!.. Cahil olduğundan kafeciye patlıyor. Kafecinin yanına geldim, bir program vasıtasıyla videoyu döndürerek yeniden convert ettik. DVD'ye yeniden yakıp verdik eline gitti.

* * *

Çok yaptığımız hatalar...

Video çekecekseniz telefon böyle tutulur:
Resim

Foto çekerken ise duruma göre dik ya da yatay olabilir. Ama video çekiminde bu bir kuraldır. Ayrıca üstteki görev çubuğunu aşağı doğru sürükleyip telefonun otomatik döndürme modunun açık olduğundan emin olun. Tek bir moda kilitlemeyin.

Çekim yapmadan evvel, önce telefonunuzu resimdeki gibi yan döndürün. Hatta, durum sensörü algılamada gecikirse diye parmağınızla telefonunuzun yan yüzeyine bir iki defa tık tık diye vurun. Elektronik sensör sarsıntının etkisiyle eğer takılı kaldıysa kolayca telefonun durumunu yataya aldıracaktır.

Ardından kamerayı açın ve görüntünün düzgün açıldığından emin olun. Işığın doğru yerden gelmesi gerektiği vb gibi konular başka konular, onları anlatmıyorum.

Resim

Bu hataları yapmamaya çalışın. Ben de unutup bazen bunları yapıyorum.

Youtube ortamındaki video çözünürlüklerine gelelim.

Youtube, eskiden ilk ortaya çıktığı yıllarda sanıyorum .flv uzantılı videolar modaydı ve hala kare ekran kullanılıyordu. Ancak teknoloji ile beraber o da gelişti. Bir video yüklediğinizde otomatik olarak, o videonun çeşitli çözünürlükteki versiyonlarını ve uzantılarını otomatik oluşturuyor. Kare ya da HD formatta, farketmiyor, istediğiniz videoyu yükleyebiliyorsunuz. Tabii ki izleyene o standartta gösteriyor. Sesleri analiz ediyooor, görüntüyü analiz ediyooor, hatta videodaki sesi işleyerek otomatik olarak altyazı dahi oluşturuyor. Bunlar konumuzun dışında.

Yine de süper uyumlu olsun, video player ekranına ve birçok HD monitör türüne cuk otursun istiyorsanız, youtube'un standart ekran çözünürlükleri vardır:

Resim

Bu çözünürlük değerleri youtube'un standart çözünürlükleridir ve eğer videolarınızı bu ayarda oluşturup yüklerseniz mükkemel uyumu yakalamış olursunuz. Youtube, bu konuda yazılım dünyası tarafından o kadar domine edicidir ki, video converter yazılımları, video kurgu editörleri vb birçok yazılım, ayarlarında "Youtube standart" ismiyle çözünürlük gurubu ihtiva eder. Yani kendi görüntü standartını oluşturmuş dev bir kuruluştur youtube.

- - -

Bilgisayar monitörleri ve televizyonlar açısından durum değerlendirmesi yapmamız gerektiğinde, öğrenmemiz gereken birkaç şey daha var. Örneğin bir bilgisayar monitörünüz var, 21 inç. Ve bir TV'niz var, atıyorum 80 inç. Ama ikisi de 1080p... 1080p'nin kaça kaç piksel olduğunu yukarıdaki resimden anladınız. Ama nasıl oluyor da biri büyük diğeri küçük iki ekranda aynı sayıda piksel oluyor? Piksel boyutları ve dpi dediğimiz bazı durumlar var. Bazı monitör ve TV'lerde pikseller yakından bakıldığında çok rahat seçilebilmektedir. Bu bir olumsuzluktur (istenmeyen bir durum) ve monitör alırken, TV alırken bu nedenle özelliklere dikkat etmelisiniz. Bu pikseller kaç milyon renk gösterebiliyor, 200Hz hızına çıkabiliyor mu, bunları boşverin. Önce bu TV ya da monitörün, standart görüntü profillerine dikkat edin. Piyasada yaygın sunulan film çözünürlük ve "aspect ratio" ları TV'nize uyuyor mu? Bu önemlidir. Sonra bir de şu durum var. Bir görüntü, eğer uyumlu olmayan bir ekranda illa o ekrana tam uydurulmaya çalışılırsa, pikseller komşu piksellere kayarak biraz bulanık, flu bir görüntüye neden olabilir. Bu da istenmeyen bir durumdur.

İşte size bir örnek...

VLC player ile film izleyeceksiniz. Filminiz kare formatta. Ama monitörünüz basık ekran. VLC ayarlarında görüntünün ekrana tam yayılmasını sağlayan ayarlar vardır. Görüntüdeki hafif bozulmaları dert etmeyecekseniz bu ayarı kullanabilirsiniz. Ya da tam tersi, video basık formatta ama monitör kare. İlk üçüncü resimdeki az rastlanan çoklu uyumsuzluklar var. Hatırlayın resmi. Hiçbir monitöre uymayan garip görüntü şekilleri ve tüm kenarlarında siyah boşluklar var. Bu tip uyumsuzlukları VLC player'daki ilgili ayardan çözmeyi deneyebilirsiniz (her zaman işe yaramıyor).

Resim

Sadece VLC oynatıcıda değil, birçok video oynatıcıda bu tip ayarla var. Bunları duruma göre deneme-yanılma ile kullanmaya alışın.
- - -

Teknolojiyi kullanırken onu daha iyi tanır ve öğrenirseniz daha kaliteli ve düzgün işler çıkarabilirsiniz. Bilginin kötüsü iyisi olmaz. Yukarıdaki bilgiler birçoğunuza basit seviyede gelebilir ama yine de birçok insan tipik hatalar yapabiliyor. Bu tip hatalar yapmamaya gayret gösterin.

Son olarak sizlere yararlı olabilecek faydalı linkler paylaşacağım.

https://kurguegitimi.com/aspect-ratio-nedir/

https://tr.wikipedia.org/wiki/Ekran_%C3 ... 4%9F%C3%BC

Ekran Çözünürlükleri, Oranlar ve Çerçeve Ölçüleri - Levent Öztürk - PDF indir oku.

İyi çalışmalar dilerim.

Re: Ekran Çözünürlükleri

Gönderilme zamanı: 19 Şub 2022, 14:03
gönderen velociraptor
Ellerine sağlık :arrow: