Tarihsel olarak Ubuntu Linux'un Gelişimi

Linux sunucu pazarında 2004 yılına kadar geniş bir yer edinmişti ancak özgür yazılım, bilgisayar kullanıcıları için günlük yaşamın parçası haline gelmemişti. Linux ‘un en büyük amacı ise günlük yaşam parçası haline getirmek idi. Bu nedenle Mark Shuttleworth Linux tabanlı Debian projesinde çalışan geliştiricilerden küçük bir grup oluşturarak kullanımı kolay Ubuntu Linux masaüstü sistemini oluşturmuştur.

Debian Linux dağıtımı temel alınarak yola çıkılan ilk Ubuntu sürümü, 20 Kasım 2004 tarihinde yayımlanmıştır. O zamandan beri her 6 ayda bir yeni sürüm yayımlanmaktadır. MEPIS, Xandros, Linspire, Progeny ve Libranet gibi diğer Debian tabanlı işletim sistemlerinin aksine Ubuntu, Debian’ın felsefesine sadık kalmış ve özgür bir yazılım olarak yoluna devam etmiştir.

Ubuntu logosu ilk günkü gibi hep aynı kalmıştır. El ile çizilmiştir ve ubuntu title adlı bir yazıtipi olan bu logo, Andy Fitzsimon tarafından yapılmıştır. Pekiyi tamamda bu logoda işlenen tema bize neyi anlatıyor? Logoda işelenen tema, insanlar arasında eşitliğe ve kardeşliğe dikkat çekmektedir. Ubuntu logosu el ele tutuşmuş insanları temsil eder. Ubuntu 10.04 Lucid Lynx sürümüyle birlikte logo güncellenerek yeniden tasarlanmıştır.

Ubuntu paketlerinin çoğunluğu Debian tasarısının kararlı testlerden geçmiş bölümünden derlenir. Ubuntu ve tüm resmi türevleri deb paketleri ve APT/Synaptic tabanlı paket yöneticisi kullanır.

Ubuntu tasarısı, paketlerle ilgili bazı konularda Debian ile ortak çalışmaktadır. Ubuntu’ya yüklenen paketler Debian’ın kararlılık seviyesi için bir deneme ortamı yaratmaktadır. Öte yandan Ubuntu ve Debian çok sayıda kişi tarafından yeterince beraber çalışmamakla suçlamaktadır; zira Ubuntu deb’leri ve Debian'ın eski deb’leri birbiriyle uyumlu değildir. Her ne kadar çok sayıda Debian geliştiricisi aynı zamanda Ubuntu’nun gelişimine yardım ediyor olsa da Debian’ın kurucu Ian Murdock, Ubuntu’nun ayrı bir proje olduğunu ve Debian ile yeterince ortak noktaya sahip olmadığını belirtmiştir.

Ubuntu, 11.04 (Natty Narwhal) sürümüne kadar GNOME arayüzünü kullanmıştır, bu sürümü birlikte GNOME masaüstü ortamına, Ubuntu’ya ait özgü Unity kabuğu eklenmiştir. Ubuntu’da masaüstü seçkileri aracılığıyla ya da yazılım depolarında kurularak GNOME, KDE ve XFCE gibi masaüstü ortamları da kullanılabilmektedir.

Ubuntusal özellikler;

Ubuntu başta Linux işletim sistemi çekirdeği olmak üzere, çok sayıda yazılım paketlerinden oluşmaktadır. Büyük bir çoğunluğu özgür bir yazılım lisansı adı altında dağıtılan bu bileşenler içinde tek istisna, bazı özel donanım sürücüleridir. Ubuntu da kullanılan ana lisans türü, GNU Genel Kamu Lisansı (GNU, GPL) ile birlikte GNU kısıtlı Genel Kamu Lisansı (GNU, LGPL) ‘dir. Bu özgür lisanslar yazılım kullanıcısına ve yazılım kodlarını kullanmak isteyen kimselere kopyalama, dağıtma, üzerinde çalışma, değirme geliştirme gibi çeşitli hak ve özgürlükler vermektedir.

Ubuntu ile birlilte LibreOffice ofis seti, Mozilla Firefox internet tarayıcı, Mozilla Thunderbird e-posta işlemcisi gibi yaygın kullanılan özgür yazılım araçlarının yanı sıra müzik çalar, video oynatıcı sohbet iletişimi aracı, CD/DVD yazdırıcı PDF görüntüleyici, çeşitli hafif oyunları ( sudoku satranç gibi) gibi geniş bir yazılım yelpazesi yüklü olarak gelmektedir. Ayrıca “Ubuntu Yazılım Merkezi” üzerinden Ubuntu paket depolarında yer alan binlerce yazılım kolayca indirilip kullanılabilir. Ubuntu paket depolarındaki yazılımlar, çoğunlukla ücretsizdir ancak ücretli uygulamalar ve e- dergi gibi çeşitli ürünle bulunabilir.

Ubuntu aynı zamanda canlı sistem özelliklidir. Pekiyi bu canlı sistem ne demek? Ubuntu bilgisayara kurulmadan, bilgisayarınızdaki mevcut işletim sistemine ve belgelere zarar vermeden doğrudan DVD ya da USB bellek üzerinden çalıştırılarak denenebilir. Bu özelliğinden dolayı Ubuntu kullanıcıları özellikleri hakkında genel bilgi sahibi olabilirler. Ubuntu’nun sistem kurulum aracı olan Ubiquity yükleyicisi, kullanıcının canlı sisteminin ortamı terk etmeden Ubuntu kurulumuna başlatıp tamamlanmasına da olanak vermektedir.

UNIX ve Linux tabanlı sistemlerde bu sitemlerin mimarisinden kaynaklanan nedenlerle virüslerin bilgisayarlar arasında yayılması çok güçtür. Ubuntu da Linux mimarisini kullanarak bu korunaklı ortamı kullanıcılara aynen sunmaktadır.

Ubuntu'nun Sistem Özellikleri (x86/x64)

En son sürüm Ubuntu Xenal, resmi olarak Intel x86 ve AMD64 mimarilerinde Masaüstü/Multimedya Studio (desktop) çeşidiyle; Intel x86, AMD64 ve SPARC mimarilerinde ise sunucu (server) çeşidi ile yayımlanmıştır

Gerekli minimum sistem gereksinimlerini karşılamayan eski bilgisayarlar için, resmi olarak tanınan Ubuntu türevlerinden Xubuntu , Lubuntu,Mint kullanabilir, bu türevleri hafif bir masaüstü ortamı ile geldiklerinden dolayı epey düşük sistem kaynağı tüketirler.

Ubuntu'nun Ticari Yazılım Yönünden İncellenmesi;

Ubuntu, özgür olmayan ticari ve kapalı kaynaklı bazı yazılımları doğrudan bünyesinde barındırmamaktadır.Bölge ayarı yapılmış DVD’leri çözebilen yazılımlar. Her ne kadar özgür libdvdcss kütüphanesi bu işlevi yerine getirebiliyorsa da kimi ülkelerde yasadışı sayıldığı için Ubuntu ile hazır olarak gelmemektedir.

WMV ve MP3 gibi bazı ticari ses biçimlerinin çözücüleri.
Adobe Flash gibi çeşitli ticari tarayıcı eklentileri.
WinRAR vb. yazılımların sıkıştırdığı “rar” uzantılı dosyaları açmak için gerekli unrar paketi.
Microsoft Webcore TrueType yazıtipleri.

Ubuntu Paket Sınıfları (Yazılım Depo Türleri)

1. Main: Canonical tarafından destekli özgür yazılımları barındıran depodur. Ana depo niteliğindedir.
2. Universe: Ubuntu topluluğu tarafından bakılan özgür yazılımları barındıran depodur.
3. Restricted: Bazı donanımları için gerekli kapalı kaynak sürücüleri barındıran paketler bu depoda yer almaktadır.
4. Multiverse: Teklif haklarıyla veya yasal sorunlar nedeniyle kısıtlamış olan yazılımlar bu depoda yer almaktadır.

Ubuntu Hakkında Bir Kaç PC İpucu:

[/u][/i][/b]

1.Diyelim ki Windows'da kullandığınız bir yazılım var sizde bunu Linux Ubuntu'da kullanmak istiyorsunuz.

Bunu için aşağıdaki adımları takip edip uygulayınız.

1.1.Kullanmak istediğiniz yazılımı Windows İşletim sisteminde kurunuz (tercihen sanal sistem)

1.2.Bu kurduğunuz yazılımın C:\Program Files dizini içindeki kurulum klasörünün bir kopyasını masaüstüne atınız.

1.3.Daha sonra bu yazılımın windows kayıt defteri ayarlarını Windows Kayıt Defteri Editöründen F3 tuşuna basarak açılan arama kutusuna yazıp aratınız.Her bulduğunuz anahtar kaydı reg olarak masaüstündeki kopyalanan program dizinine Windows Kayıt Defteri Editörünün Dosya>>Ver komutu ile reg uzantılı kopyalayınız.Bu işlemi o yazılıma ait kayıt anahtarı bitene kadar devamlı yapınız.(Yani önce F3 ara sonra bulduğunu Ver komutu ile reg uzantılı olarak masaüstüne kopyanan dizine kayıt et.

1.4.Linux Ubuntuda;

Wine'nin dizinin yani;

/home/kullanıcı adı/.wine/dosdevices/c:/ dizinin içinde

1.4.1.Ya Program Files dizinin içine atınız. (Elle yazılım yükleme)
1.4.2.Ya da bu dizin altında farklı bir dizin açınız.Misal "Program Files X86 Portable" şeklinde kullanmak istediğiniz yazılımı buraya kopyalayınız.

1.5.Yazılım dizini içindeki exe dosyasına sağ tık ie Wineloader'le Aç komutunu veriniz.Bu aşamadan sonra Wine dizini güncelleştirip size yazılımı Windows xp/7/8 olarak açacaktır.

2.Ubuntuda Dizin Gizleme (kolay yöntem)

Kendi ev dizininizin her bir komununda ;

Misal olarak;

Belgeler klasöründe SORDUMNETFORUM adlı bir klasör oluşturulduğunu varsayalım.Sizde bu klasörü ve içindekileri meraklı gözlerden gizlemek istiyorsunuz.Yapmanız gereken tekrar F2 tuşuna basarak (dizini yeniden adlandırma)dizin isminin başına bir nokta (.) işaret koyup Tamam butonuna basınız.Ama dizin hale görünür halde Belgeler dizini kapatıp açtığınızda dizin görünmeyecektir.Aynı yönetm dosyalar içinde yapılabilir.

Yani uzun sözün kısası:

SORDUMNETFORUM dizini var Belgeler klasöründe
.SORDUMNETFORUM dizini gizlenmiş Belgeler klasöründe

3.Thunar'ın (Dosya Yöneticisi) Normal Kullanıcı modunda Root Hakları İle Açma;

Bazen en üst dizinde yani /(root) yeni bir dizin veya / dizini altında bir ana alt dizine kopyalama yapmak gerekebilir.Root bunu normal olarak normal kullanıcıya yaptırmaz terminal arabirimine de yenisiniz(komutları daha yeni yeni öğreniyorsunuz) ama görsellik istiyorsunuz.Yapmanız gereken

Terminal arabiriminde komut satırında ;

Thunar için; (XFCE Masaüstü Yöneticisi Ortamı)

gksu thunar yazıp enter tuşuna basınız.

KDE Masaüstü Yönetisi Ortamında;

kdesu dolphin yazıp Enter tuşuna basınız.

4.Linux Ubuntu Klavye Kısayolları

4.1.alt+F2 = Ubuntu Uygulama ve görsel komut satırı çalıştırma arabirimi (Windows'daki Winlogo+R tuşbileşimiyle açılan Çalıştır kutucuğuna benzer).Az önce verilen (gksu thunar) (parantezler olmayacak) terminal komutu yazıp enterlayınız.Sonucu görünüz.

4.2.ctrl +alt +L = Ubuntu'da Ekranı Kilitleme (Bilgisayarı Kilitleme) tuş kombinasyonudur.

4.ctrl + alt + Fn = Ubuntu ve diğer dağıtımlarda olduğu gibi klasik ttyN (N ve n burada sıfırdan büyük pozitif tamsayı) salt Unix işletim sistemini açar.Bir deneyiniz.(Windows işletim sistemlerindeki salt MS-DOS İşletim Sistemine benzerlik taşır)

ctrl + alt + F1 >> 1.Unix Terminalli
ctrl + alt + F12>>2.Unix Terminalli
ctrl + alt + F3 >>3.Unix Terminalli
.
.
.
ctrl + alt + Fn >>N.Unix Terminalli
şeklinde

login = Sizin Kullanıcı Hesap Adınız
password:Kullanıcı Şifreniz.

Misal:

Ubuntu 16.04.01 LTS ,tty1 (1.Unix Terminali)

login:trwe_2012
password:12345 (Enter)

notebookpc@trwe_2012 (Komut işareti yanıp söner vaziyette hazır halde)

Bu unix sisteminden çıkmak için;

Ya reboot komutu ile sistemi yeniden başlatınız.
Ya da shutdown komutu ile sistemi kapatınız.AMA ASLA SİSTEMİ BİLGİSAYARINIZ KASA GÜÇ/NOTEBOOK'UNUZUN GÜÇ DÜĞMESİNDEN ZORLAMA İLE KESİNLİKLE KAPATMAYINIZ.Bu durumda sistem ya bir daha hiç açılmaz veya açılır ama hasarlı açılır.Linux'larına açılması ve kapatılması belli bir seramoniye göre yapılır.

Sistemi kapatırken (Ubuntu için)

Çıkış Yap>>Bilgisayarı Kapat işlemlerini takip ediniz.

TRWE_2012
SAKARYA 2016

Not:Bu makale GNU Lisansına tabii olarak anlatım yönünden sordum.net/forum'un malıdır.Alıntılayacaklar çalıntılamaya kalkışmasınlar......