Bu da başka aklı başında bir kişinin güzel bir demeci....
Milli Gazete - 20 Kasım 2005
Soru: "Okul ders kitaplarını orijinalinden değil de kopyasını -ki bu
kopyalama ve çoğaltma işlemi genelde izinsiz ve yayınevinin rızası
olmadan yapılıyor- satın almak caiz olur mu? Birçok kişi orijinal değil
de izinsiz çoğaltılmış ucuz nüshaları tercih ediyor; ama bunu tercih
etmeyip pahalı da olsa orijinalinden alanların ve telif hakkı
sahiplerinin hakkına girilmiş olmuyor mu? Elektronik aletler, giyim ve kitap-kaset gibi sektörler başta olmak
üzere birçok alanda korsan piyasası var. Bunlar orijinal marka
sahiplerinin genellikle rızası olmadan çoğaltılıp satılıyor. Bu ürünleri
satmak ve satın almak caiz olur mu? Bu konudaki hüküm üründen
ürüne değişir mi?" Cevap: Öncelikle belirtelim ki, herhangi bir ticarî faaliyette bulunurken
piyasada tekel oluşturmak ve bunun sağladığı avantajla tüketiciyi
kendisine "mahkûm etmek" doğru değildir. Doğrusu, hangi konuda
olursa olsun ticaretle uğraşanların, fiyatların aşırı yükselmesine ya da
aşırı düşmesine sebebiyet verecek, yani gerek meslekdaşlarının
gerekse tüketicinin mağduriyetine yol açacak davranışlarda bulunmaktan kaçınmasıdır. Eğer böyle bir "tekelci" anlayışa geçit verilmesi söz konusu olmaksızın
farklı seçenekler ve/veya makul fiyatlar söz konusu ise, bu durumda
hangi meta olursa olsun orijinalini tercih edip almak ve satıcının zarara
uğramasına meydan vermemek gerekir. Ancak bazı örneklerde görüldüğü gibi okul, ısrarla belli bir kitap
üzerinde duruyor ve o kitabın satıcısı/yayınevi de aşırı fiyat
uyguluyorsa, bu durumda tüketicinin mağduriyeti söz konusu
olmakta, dayatılan fiyatı veremeyecek ya da verirken zorlanacak
durumdaki ailelerin, kopya nüshaya yönelmekten başka bir seçeneği
kalmamaktadır. Elektronik aletler ve giyim konusundaki problem, belli bir markanın
sahibinin izni olmaksızın o marka kullanılarak –bir anlamda "fason"–
üretim yapılmasıyla ortaya çıkıyor. Burada ilk adımda, izni ve bilgisi
olmadan markası kullanılan marka sahibi ile bu işi yapan arasında,
ikinci adımda da markaya güvenerek malı alan tüketici ile fason malı
üreten/satan arasında bir "hak geçmesi" söz konusudur. Eğer bu malı üreten/satan kişi/firma, tüketiciyi, gerçek durum hakkında
uyarmıyorsa, sorumluluk ona aittir. Kitap, kaset, CD vb. gibi telif hakkı kapsamına giren ürünlerin de,
hak sahiplerinin izni ve bilgisi dışında "korsan" tabir edilen yasa
dışı yollardan üretilmesinin caiz olmadığı açıktır. Ancak burada bir hususu parantez içine almamız yerinde olacak: Nasıl
ki benim yazdığım bir kitabın bir kısmının veya tamamının fotokopisi
çekilip, satın alacak durumu olmayan birisine verilmesi, ya da Millî
Gazete'de yazdığım yazıların, fotokopi yoluyla çoğaltılıp dağıtılması
durumunda, yapılan işi "korsan faaliyet" olarak telakki etmek doğru
olmaz ise –zikrettiğim örnekler aynıyla vakidir–, malî durumu yerinde olmayanların, İslamî hizmet çerçevesinde ve ticarî amaç taşımaksızın
kaset ve CD kopyalamasını da bu kapsamda değerlendirmemek
yerinde olur. Allahu a'lem… Esasen özellikle ilmî ve fikrî eserleri, istifade etmek isteyen, ancak
maddî durumu müsait olmadığı için mahrum kalan kesimlere
ulaştırmak, bizatihi ilmî faaliyetin kendisi gibi bir yükümlülüktür ve bu
hayatî fonksiyonu yerine getirecek yapılanmalara şiddetle ihtiyaç
vardır.
Kaynak:
http://www.ebubekirsifil.com/index.p...=gazete&no=411