Bu yazımda sizlere, internetin en popüler radyolarından birisi olan Last.fm'i tanıtacagım.
Last.fm'i uzun zamandır kullanıyorum. Çesitli kullanıcı hesapları açtım, sıkıldım kapattım. su an ki kullanıcı adım RisingStarr. Yeni sesler kesfetmeyi seven arkadasların mutlaka üye olmalarını tavsiye ederim. Zira su an sahip oldugum müzik zevkim, büyük oranda bu web sitesi sayesinde olustu. Baslarda "bu ne ya" diyebilirsiniz, ama içine düstügünüz zaman da zor çıkarsınız.
Kayıt olmayı düsünen yada bilgilenmek isteyen arkadaslarımız için bu sitenin çalısma prensibi hakkında bilgiler vereyim. Önce sitenin geçmisine biraz göz atalım.
Last.fm, Richard Jones'un bir projeyi gerçeklestirmesiyle dogdu. Richard, Audioscrobbler adını verdigi, arkadaslarının müzik çalarlarına (winamp, media player, vs) yükledigi ufak bir yama ile onların dinledigi müzikleri takip etmesiyle Last.fm'in temellerini attı. Zaman içinde büyüyüp gelisti. Dünya çapında üye sayısı arttı. Müzisyenler ve plak sirketleri, yaptıkları müzikleri tanıtmak için Audioscrobbler'ı kullanmaya basladı. Bu sayede Audioscrobbler, bir müzik takip aracı olmaktan çıkıp koskoca bir radyoya dönüstü. Bir zaman sonra da Last.fm adını aldı. Last.fm'in bu sayede müzik veri tabanı gelisti. Üye sayısı arttıkça arttı. Ayrıca web sitesi de büyük gelisme gösterdi. Last.fm'in kısa zamanda gösterdigi büyümeyi, dünyanın en büyük networklerinden birisi olan CBS fark etti ve geçtigimiz sene 280 milyon $ ödeyerek Last.fm'i bünyesine kattı.
**
Last.fm'in yakın geçmisine göz attıktan sonra, simdi nasıl çalıstıgını inceleyelim.
Last.fm, biraz yukarıda da bahsettigimiz gibi bir radyo ve aynı zamanda müzik zevkinize uygun sanatçıları size tavsiye eden bir web sitesi. Peki tüm bunları Last.fm nasıl yapıyor? Öncelikle bir Last.fm hesabı açmamız gerekiyor. 2 yada 3 dakikalık bir zaman ayırdıktan sonra profilinizi olusturuyorsunuz.
Üye olmak sizlere ne gibi avantajlar saglar?
1) Üye olmadan dinlediginiz müzikleri Last.fm'e aktaramazsınız.
2) Müzik zevkinize uygun isimleri kesfedemezsiniz, dinleyemezsiniz.
3) Asagıda bahsettigim Last.fm programını kullanamazsınız.
Profilimizi açtıktan sonra tabi bos kalmaması lazım. Dinledigimiz müzikleri oraya aktaracagız ki, belli bir müzik zevkimiz olussun ve ona göre yeni yüzler kesfedelim. Bunu, yine kendisiyle aynı adı tasıyan Last.fm adlı programcık ile yapacagız.
Bu programcıgı bilgisayarınıza yükledikten sonra kullandıgınız müzik çalara (winamp, media player, itunes, vs) uygun eklentiyi indirip dinlediginiz parçaları Last.fm sayfanıza aktarabiliyorsunuz. Bu aktarma islemine "skroplama" deniyor. "Skroplama ne demek" diye sormayın, ben de bilmiyorum. AudioScrobbler'dan gelmis bir kelime.
Ya da "ben daha önce hiç dinlemedigim bir ismi dinlemek istiyorum" derseniz, sanatçının ismini yada belli bir müzik türünü (trance, house, rock, metal, vs) yazdıgınız anda size, o adını yazdıgınız sanatçının yada yazdıgınız türe ait sanatçıların kendi sayfalarına yükledigi müzikleri dinletiyor.
Last.fm programı, dinlediginiz müzige ait Last.fm sayfasında bulunan, sanatçı biyografisi, albüm bilgileri, haftalık en çok dinleyen kisiler, toplam dinlenme sayısı, benzer sanatçılar gibi bilgileri bilgisayarınızda görüntülemenize olanak saglıyor. Örnegin Radiohead sayfasında söyle bir görüntü varken:
Last.fm'in bilgisayarınızda gösterdigi bilgiler de su sekilde oluyor:
Last.fm, dinlediginiz müzikleri ve müzisyenleri profil sayfanızdaki Arsiv kısmında topluyor ve dinlediginiz müzik sayısı belli bir rakamı asınca size, müzik zevkinize uygun tavsiyelerde bulunmaya baslıyor. Bu tavsiyeleri, ister parçalarına sahip olarak veya yukarıda anlattıgım sekilde Last.fm programında adını yazarak dinleyebiliyorsunuz. su da varki, Last.fm programıyla adını yazdıgınız bir sanatçıyı dinleyebilmek için, o sanatçının Last.fm'e müziklerini yüklemis olması lazım. Bir sanatçının, Last.fm'e müzik yükleyip yüklemedigini su sekilde anlayabilirsiniz:
Sanatçının Last.fm'deki sayfasındaki liste kısmında yanında
simgesi olan bir parça var ise bu sanatçı Last.fm'e sarkısını / sarkılarını yüklemis demektir. Örnegin Gareth Emery'nin Last.fm'deki sayfasındaki listelerde söyle bir görüntü var:
Anlayacagınız üzere Gareth Emery, Last.fm'e herhangi bir müzik yüklememis. Durum böyle oldugu için Last.fm programında gareth emery yazsanız dahi size Gareth Emery dinletemez. Gareth Emery benzeri sanatçılar'dan (bunlar size tavsiye olarak da gelebilir) dinletebilir.
Last.fm ile ilgili bilmeniz gereken birkaç sey:
1) Last.fm programı size gereksiz gibi görünebilir, yüklemek istemeyebilirsiniz. Ama son derece gereklidir. Sebebi:
- Yazının baslarında da bahsettigim gibi, müziklerinizi Last.fm sayfanıza aktaramazsınız.
- Sanatçıların yükledigi müzikleri baska türlü dinleyemezsiniz. Sanatçıların sayfalarındaki
resmine tıklayarak sadece 30 saniyelik önizlemelerini dinleyebilirsiniz. Tamamını dinlemek için bu programa ihtiyacınız var. sunu da belirteyim, bazı sanatçılar (genelde yeni bir parça yada albüm çıkarmıs sanatçılar) yükledikleri parçaların tamamını web sitesi üzerinden dinlemenize izin veriyor, hatta bunun için Last.fm'e üye olmanız da gerekmiyor. Ama %99'u buna izin vermiyor.2) Diyelim Metallica için ölüp bitiyorsunuz. "Açıcam Metallica'yı last.fm'de 24 saat onu dinlicem" diyorsunuz. Açıyorsunuz Last.fm programını, sanatçı olarak metallica yazıyorsunuz, ilk parçasını dinliyorsunuz iyi güzel. Ama Metallica ismiyle 2. parçayı Last.fm programından dinleyemezsiniz. Bunu Last.fm Metallica'ya gıcık oldugu için degil, Uluslararası Radyo Yayıncılıgı Kanunları öyle hüküm verdigi için yapıyor. Bu kanuna göre aynı sanatçının ard arda parçaları çalınamıyor. Sadece belli bir zaman geçtikten sonra yine dinleyebiliyorsunuz. Sadece Metallica için degil, bütün sanatçılarda durum böyle.
3) Diyelim ki Winamp'ta bir sanatçıya ait 1500 tane parçayı sıraladınız. "Bu parçaların hepsine sırayla tıklarsam hepsi o anda siteye aktarılır, bende çok müzik dinlemis olurum" seklide bir düsünceniz varsa bunu kafanızdan atın. :)
Parçaların hepsine sırayla tıklayarak dinlemis sayılmıyorsunuz. Dinlemis sayılması ve bunun Last.fm web sitesine aktarılması için Last.fm programındaki "skroplama" süresinin dolması ve "skroplandı" yazısını görmeniz gerekiyor.
Örnegin, basta böyleyken
sarkıyı degistirirseniz o sarkıyı dinlemis sayılmazsınız. Ancak
durumuna geldiginde ancak dinlemis sayılırsınız.
Last.fm, haftalık dinlenen müzik bilgilerini pazar günleri 14:00'te güncelliyor. Bu bilgilerle tüm sanatçı sayfalarında parçaların haftalık dinlenme bilgileri gösteriliyor ve toplam dinlenme bilgileri güncelleniyor. Sanatçıyı en çok kimin dinledigi, haftalık popüler albümleri, sanatçıyla alakalı Last.fm grupları, sanatçılarla ilgili yorumlar bulunabiliyor.
Last.fm programının birkaç özelligi daha var. Sevdiginiz parçaları "Sevdim" seklinde belirtebiliyor veya müzikleri etiketleyebiliyorsunuz. Parçaları "Sevdim" diye belirtmenin pek bir anlamı yok bana göre ama müzikleri etiketlemenin çok büyük önemi var. Sevdiginiz isimleri daha genis kitlelere duyurmanın, onlara tavsiye etmenin ve bu isimleri listelerde üst sıraya çıkarma, bu etiketleme isi sayesinde oluyor.
Last.fm'de kendi zevkinize uygun olan insanları bulmak için gruplar kurabilirsiniz ya da gruplaya üye olabilirsiniz. Buralardan tanıdıklarınızla arkadas olabilirsiniz.
Last.fm'de amacınız sadece sanatçılara bir göz atmak, 3-5 sarkısının 30 saniyelik önizlemesini dinlemek yada varsa eger birkaç parçanının tamamını dinleyip çıkıp gitmek ise bunun için üyelik gerekmedigini hatırlatalım. Ancak üye olmazsanız, yaptıklarınız sadece bununla sınırlı kalacaktır. Siteden alacagınız verim azalacaktır.
Kısaca Last.fm'i tanıtmak istedim. Çünkü benim sevdigim bir olay. Bu arada sunu da belirtmeden geçemeyecegim:
Last.fm sitesi, kodlarında fazlaca Javascript ve CSS barındırdıgı için biraz yavas çalısıyor.
Eger az bilgi oldugunu düsündügünüz bir kısmı varsa, sorularınızı bu baslık altında yazın, elimden geldigince cevap vermeye çalısırım.
Kolay gelsin.
