Cern'deki büyük deneyin ardından
CERN de baslayan deneyin üzerinden birkaç gün geçmisken çogu insanın aklına takılan sorulara ufak da olsa cevaplar bulabilmesi için bu konuya deginmek istedim.
ilk olarak sunu söylemek en dogrusu olacaktır:
bu deney birkaç günde ya da birkaç ayda tamamlanacak bir deney olmayıp uzun bir sürecin baslangıcıdır. ve eger beklenilen sonuçlara ulasılırsa bunun hayatımıza yansıması en azından 5-10 yılı bulacaktır.
birçok insanın aklına takılan sorulardan biri de deney sırasında "kara deliklerin olusup olusmayacagı ve olusursa dünyayı içine çekip çekmeyecegi".
kara deliklerin bu denli korkutucu ve akla gelen ilk soru olmasında, dogrudan gözlemleyemedigimiz için kara delikleri tam anlamı ile bilmedigimiz yatmaktadır. ama biliyoruz ki kara delikler muazzam büyüklükteki kütlelerin, kütleye oranla çok daha küçük bir alanda sıkısmasıyla olusuyor.
bu bilgi ve protonların kütlesi(1.6726 × 10^−27 kg) göz önüne alındıgında, olusabilecek olan kara deliklerin sadece kuantum kara delikleri olacagıdır.
kuantum kara deliklerinin varlıgı henüz kanıtlanamasa da büyük patlamada olustukları düsünülüyor. ve yasam süreleri de saniyenin milyonda biri süresinde. ve eger deney sırasında olusacagı düsünülürse bu kuantum kara delikleri çarpısma sırasında en fazla bir-iki protonu yutup yok olacaktır.
diger bir gerçek ise proton-proton çarpıstırılması deneyinin daha önceden de yapıldıgı. fakat daha düsük hızlı protonlarla ve dolayısı ile daha düsük bir enerji ile. cern'de su günlerde yapılan deneyde ise asıl önemli nokta bu protonların daha yüksek hızlarda (önceki deneylerden yaklasık 5 kat daha hızlı) çarpıstırılması.
deneydeki asıl amaç neden big bang'e ihtiyaç duyuldugu yani ne soruldu da cevap olarak büyük patlama oldu. bu deney ile bu sorulan soruya biraz daha yaklasacagımız kesin.
son olarak bu deneyin yapılıs amacınını surada
http://www.hafif.org/yazi/evrende-yalni ... rum-167450 bulunan yorumumla çerçevelemek istiyorum:
bir hocamın söyledigine göre big bang 10^(-43) sn de olup bitmis. ve bizim evrenin sırrını çözebilmemiz için maddeyi olusturan parçacıkların temeline inmemiz gerekli ve hatta yeni bir deney yeraltında yapılacak yeni parçacıkların kesfi için. su anda yanlıs hatırlamıyorsam bulunan parçacıklarla 10^(-7) ye kadar gelebilmisiz. yani big bangle evren 10^(-43) sn de olusurken biz su anda 10^(-7) sn ye kadar neler oldugunu bilebiliyoruz. daha dogrusu 10^(-7) sn de ne vardı sorusuna cevap verebiliyoruz... ve bir gün 10^(-43) sn de hangi parçacıklar oldugunu ya da ne oldugunu bulabilirsek evrenin sırrı çözülmüs olacak. (15 Nisan 2007 12:27)
tüm bunlara ek olarak deneyde kullanılan büyük Hadron çarpısıcısının (LHC) nasıl çalıstıgını açıklayan bir video :
http://www.youtube.com/watch?v=qQNpucos9wc&eurl=
ve Büyük Hadron çarpısıcı fotograf galerisi
http://dvice.com/archives/2008/09/exploring_the_l.php
