"linux-headers-"i Kurmayı Unutmayın

Linux ve Unix tabanli isletim sistemlerini hep beraber tanıyıp öğreneceğiz.
Cevapla
Kullanıcı avatarı
shampuan
Global Moderator
Global Moderator
Mesajlar: 5814
Kayıt: 13 Tem 2018, 17:11

"linux-headers-"i Kurmayı Unutmayın

Mesaj gönderen shampuan »

Böyle bir cahilliği nasıl yaptım bilemiyorum. Normalde bir linux sistemi ilk kurduğumda, kurulum sonrası için titiz araştırmalar yaparım. Bildiklerimi uygular, bilmediklerimi araştıra araştıra yapar, sistemin ilk gereksinimlerini hallederim. Bu defa gözümden kaçan ufak bir ayrıntı, yedek olarak bir kenarda tuttuğum test bilgisayarımdaki Debian sistemimi 1 yıldır kasıla kasıla kullanmama neden oldu!

Bir linux tabanlı sistemi ilk kurduğunuzda hemen yapmanız gereken bazı şeyler vardır. Bunlar dağıtımdan dağıtıma biraz değişebilse de aslında fazla bir fark yoktur. Nasıl windows kurduktan sonra birşeyler yapmamız gerekiyorsa, linux'larda da bazı şeyler yapılması gerekiyor. Lafı uzatmadan bazılarını aklıma geldiği kadarıyla sıralamaya çalışayım...

-İnternete bağlanıp bağlanmadığını kontrol edin ve bağlıysa önce DNS'nizi ayarlayın. Çünkü varsayılan olarak uzak bir DNS'den bağlı oluyorsunuz ve bu da internet hızınızı çok etkiliyor. Bazı terminal (cmd) komutları ile de ayar çekip internet hızınızı ayarlayabiliyorsunuz ama ben onları bilmiyorum.

-Derhal güncelleme aldırın. Kurduğunuz sistem indirmeye sunulduktan sonra bazı yenilikler, hata düzeltmeleri, geliştirmeler gelir kesinlikle. Bunları aldırmalısınız. Ayrıca sistemin paket kurucusu (windows installer gibi düşünün) da ilk kurulumda düzgün çalışmayabilip, güncellemeden sonra düzeliyor. Linux'larda kurulum ve ayarlar yaptığınızda windows'daki gibi yeniden başlatmanıza gerek kalmasa da önemli güncellemeler aldığınızda kernel de güncellenebileceğinden yeniden başlatmanız gerekebilir bu da bir ekstra bilgi olsun.

-Sürücülerinizi kontrol edin. Hemen her dağıtımda sürücülerinizi kontrol etmek için GUI ile yönetilebilen ya da terminalden kullanılabilen tool'lar vardır. Açıkkaynak sürücü kurulu mu? Sorun çıkmış mı? Ekran kartınızın sahipli driveri varsa bunu da kurup yine bu tool'lardan görebiliyorsunuz. Başlığı açmama neden olan sorun biraz da bu konuyla ilgilidir.

-Gereksiz yazılımlarınızı kaldırın. Her dağıtım, dağıtımı yapanın felsefesine göre farklı uygulamalarla geliyor. Dağıtımı sevseniz de gelen uygulamalardan bazılarını kullanmıyor ya da alternatifini tercih ediyor olabilirsiniz. Dolayısıyla sisteminizi gerekli-gereksiz yazılımlar açısından bir kontrol edin derim.

Daha fazla madde var aslında ama çok da detaya girmeden asıl konuya gelmek istiyorum.

Düneğen, bahsettiğim eski yıllardan kalma test bilgisayarımın ekran kartı olan ATI Radeon X1550 için linux driveri aradım. Buldum denemez ama bulamadım da denemez. Bir driver bulsam da kuramadım, bu bir arşiv biçimi değil ya da arşiv zarar görmüş diyor paket yöneticisi (linux'un windows installer'ı olduğunu tekrar hatırlatıyorum).

Neyse, bugün bu konuyu biraz daha araştırasım geldi. Araştırmalarım sonucunda yabancı bir linux forumunda yıllar evvelden biraz bildiğim, ama zamanla unuttuğum şu kavrama rastladım:

Kod: Tümünü seç

linux-headers-amd64
Bu kavram çok önemlidir. Sisteminizin önemli bir tür drayvırı'dır. Konunun teknik detaylarına çok hakim değilim ancak size kolayca ve yüzeysel olarak şöye izah edebilirim: Linux, bir işletim sistemi çekirdeğidir. Yani bir oyunu düşünün, bir de o oyunun motorunu. Hah, linux da linux tabanlı debian, ubuntu, pardus vb gibi işletim sistemlerinin motoru, çekirdeğidir. Bilişimde bu çekirdeğe "kernel" denir. MAC sistemin de kerneli vardır: unix'in biraz boyanmış değiştirilmiş hali adına da "darwin" deniyor. Windows'un kerneli düne kadar sır gibi saklanıyordu, sonra sızdırıldı dediler, adını bilmiyorum. Yani gördüğünüz gibi her sistemin bir kerneli var, android'inki de linux.

Kernel, işletim sistemi ve bu sisteme kurulu uygulamaların "donanımla konuşmalarını" sağlayan çeşitli kodlar içeren dev bir yapıdır. Bu yapı, bilgisayarın parçalarını yönetir. Her parça, firmware dediğimiz kendi yazılımını içerir. Mesela ramların kendi yazılımı olabilir (bilmiyorum), işlemcinin kendi yazılımı var, ekran kartının kendi yazılımı var, anakarttaki çiplerin kendi yazılımları var. HDD'nin dahi kendi yazılımı var bunlara förmveyr ( :-D ) diyoruz.

Buraya kadar tamam mı?

Förmveyr bir tür temel sürücüdür. Çipin, aldığı elektriği nasıl kullanıp gelen giden siyalleri nasıl işleyeceğini falan, kısacası ben neyim kimim diye kendini tanıması için gerekli bir kod, program. İşletim sistemini kurduğumuz zaman hemen yüklediğimiz drayvırlar da o çipin o işletim sistemi ve programlar vasıtasıyla son derece verimli kullanılmasını sağlayan yardımcı yazılımlardır.

Bu da tamam?

İşte Linux kerneli de temel yapısında bazı drayvırlar barındırıyor. Bu drayvırların bazıları sistem kurulurken install oluyor. Bazıları ise kullanıcıya bırakılıyor... Şayet kullanıcı bu önemli eklentileri kurmazsa, sistem tam performans çalışmıyor.

Benim sorunum da tam da buradaydı. Bilgisayarımın aşırı kasılmasını, yavaş çalışışını, bir pencereyi tutup sallarken kesintili şekilde görüntüsünde gidip gelmeler oluştuğunu (kusura bakmayın nasıl tamamlayacağımı bilemedim ama siz anladınız) bilgisayarın çok eski donanıma sahip oluşundan ötürü kastığına yoruyordum. Yukarıda bahsettiğim gibi araştırmalarımda bu kavram, "linux-headers-amd64" kavramı karşıma çıkınca HIIINNKK! diye öylece kalakaldım.

Lan? Ben bu sistemin linux header'larını kurdum mu?

Diğer odaya geçip bilgisayarı çalıştırdım ve Synaptic paket yöneticisinden aynı adla arama yaptım. ZBAM! diye gerçekler karşıma çıktı. Yok, kurmamışım. Kurulumu güzelce yaptım. Sistemi yeniden bile başlatmadım, kurulum bittikten sonra...

ANAM!

Abi, sistem resmen uçuyo! Dosya yöneticisine dahi tıklattığımda ıkına ıkına açılıyordu. Abi öyle atak oldu öyle atak oldu, anlatamam. Görüntü bile değişti sanki daha canlı görünüyor.

Bu linux headers dediğim olay, işlemci ile işletim sistemi çekirdeğinin tam verimli ve performanslı çalışması için gerekli bir tür sürücü gibi birşeydir. Hatta birşeyi fazla, açıkkaynak bir sürücüdür. Anakart sürücüleri kurulmuşçasına bir anda işletim sistemini şuradan alır oraya koyar. Performansta farkedilir değişimlere neden olur.

Sonuçta bir sistemi kurduğunuzda yukarıdakilere ek olarak headers dediğimiz bu eklentileri de kurun.

Synaptic paket yöneticisini açarak şu aramaları yaptırın:

linux-headers-amd64

Kernel

Microcode

Firmware

intell

AMD ya da nvidia (hangi kartı kullanıyorsanız) Bu arama size gerekli bir eklenti varsa gösterir. Sürücü kurmaz.

Bu aramalar sonucunda arama sonucunu tecrübeniza dayanarak incelemelisiniz. Hangilerinin gerekli olup olmadığını anlamanız için biraz tecrübeli olmanız gerekebilir, alışırsınız. Arama terimlerinin karşınıza çıkardığı şeyler her sistem ve donanımda farklı olabilir, bunları değerlendirerek kurun. Böylelikle linux kurulumu sonrasında önemli bir gerekliliği yerine getirmiş, bilgisayarınızı tam performans kullanmış olursunuz.

Neticede ben hala Radeon sürücümü bulamadım. Ancak bulmaktan ziyade, önemli bir kasıntı küsüntü sorunumu çözmüş oldum. Bulabilirseniz konuya ekleyebilirsiniz, memnun olurum.

İyi çalışmalar...
Eğer su akmıyorsa musluğu suçlamayı bırak; belki sular kesiktir.
Seni bildiğin şeyler zeki yapabilir ama, bilmediğin şeyler aptal yapmaz.
Suyu akmasa da, belki musluk senden daha akıllıdır.
Kullanıcı avatarı
ThinkLess
Kilobyte3
Kilobyte3
Mesajlar: 532
Kayıt: 06 Tem 2017, 12:56

Re: "linux-headers-"i Kurmayı Unutmayın

Mesaj gönderen ThinkLess »

Güzel bilgiler için teşekkürler. :arrow:

Yalnız gözüme çok batıyor. Sen program çevirisi yapan birisin, neden :?:
Driver ' ı sürücü olarak yazmıyorsun da drayvır diye yazıyorsun? Benzer şey firmware vd. içinde geçerli?
:?: :? :?:
Kullanıcı avatarı
shampuan
Global Moderator
Global Moderator
Mesajlar: 5814
Kayıt: 13 Tem 2018, 17:11

Re: "linux-headers-"i Kurmayı Unutmayın

Mesaj gönderen shampuan »

Espiri olsun diye.

* * *

Bu olay üzerine Lubuntu kurulu dizüstümü kontrol ettim. Az evvel amd64 ile biten eki kullanmıyoruz, dediğim gibi her linux dağıtımında ve her donanımda işler değişebilir. Bu kez, kurduğun dağıtımın zaten bu gereklilikleri daha kurulumda kendisinin kurduğunu görüyorum:

Resim

Görsele dikkat ederseniz, "linux-headers-GENERIC" şeklinde kernelin temel jenerik sürücülerini kurduğunu görüyoruz. Satırların solundaki yeşil kareler bu eklentilerin kurulu "TAMAM" olduğunu gösterir ve bu da demek oluyor ki bu dizüstünde yapılcak birşey yok (GPU sürücüleri zaten kuruluydu).
Eğer su akmıyorsa musluğu suçlamayı bırak; belki sular kesiktir.
Seni bildiğin şeyler zeki yapabilir ama, bilmediğin şeyler aptal yapmaz.
Suyu akmasa da, belki musluk senden daha akıllıdır.
wonder
Bit
Bit
Mesajlar: 15
Kayıt: 13 Eyl 2021, 16:43
cinsiyet: Erkek

Re: "linux-headers-"i Kurmayı Unutmayın

Mesaj gönderen wonder »

Merhaba
pardus te ekran parlaklığını değiştiremiyorum bu durum windows ta driver i kurmayınca oluyordu sanırım driver kurulu değil nerden bulunabilir hd graphics 2000 driver i
Kullanıcı avatarı
shampuan
Global Moderator
Global Moderator
Mesajlar: 5814
Kayıt: 13 Tem 2018, 17:11

Re: "linux-headers-"i Kurmayı Unutmayın

Mesaj gönderen shampuan »

Merhabalar, hoşgeldiniz.

Dizüstü mü, Masaüstü mü?
Dizüstü ise fn tuşu ile yapılır. Masaüstü ise bilmiyorum.

Pardus Uygulamalar menüsünü açın.
Synaptic Paket Yöneticisi'ni çağırıp parola girerek çalıştırın.
Yukarıdaki ilk iletimde anlattığım gibi,

-linux-headers-amd64
-Kernel
-Microcode
-ucode
-Firmware
-intell
-AMD ya da nvidia (hangi kartı kullanıyorsanız)

gibi aramalar yapın.

Bu aramalar size kurulu olan/olmayan sürücüleri gösterir.

Eğer ekran kartınız çok çok eski ise, örneğin 10 yıldan daha eski, linux grafik sürücüsü olmayabilir.

Eğer pardus forumlarına da başvurursanız, daha evvel çözülmüş başlıkları inceleyebilir ya da üye olarak çözüm arayabilrisiniz. Ben yine de sizin için biraz araştırma yapacağım.
Eğer su akmıyorsa musluğu suçlamayı bırak; belki sular kesiktir.
Seni bildiğin şeyler zeki yapabilir ama, bilmediğin şeyler aptal yapmaz.
Suyu akmasa da, belki musluk senden daha akıllıdır.
wonder
Bit
Bit
Mesajlar: 15
Kayıt: 13 Eyl 2021, 16:43
cinsiyet: Erkek

Re: "linux-headers-"i Kurmayı Unutmayın

Mesaj gönderen wonder »

Evet laptopta fn tuşları ile ayarlanıyor ama sadece parlaklık çubuğu ileri geri oynuyor bir değişim olmuyor görüntüde onları yazınca bir sürü şey çıkıyor valla hangisini yükleyeceğim bilemiyorum
Kullanıcı avatarı
shampuan
Global Moderator
Global Moderator
Mesajlar: 5814
Kayıt: 13 Tem 2018, 17:11

Re: "linux-headers-"i Kurmayı Unutmayın

Mesaj gönderen shampuan »

Resim atabilir misiniz?
Bir de bilgisayarın özelliklerini mümkünse detaylı verirseniz iyi olur. AMD mi İntel işlemci mi onlar da lazım olduğu için.

Bu arada şurada sizin duruma benzer bir durum var ancak "net" bir yanıt verilmemiş:
https://forum.pardus.org.tr/t/ekran-par ... nmiyor/456

Açık söylemek gerekirse donanımsal ya da driver kaynaklı sorunlar konusunda iyi değilim. Ancak yine de biraz araştırma yapabilirim, sabır gösterebilirim derseniz.

Yapacağınız şeylerden bir tanesi, ekran kartınızın ya da çipinizin (GPU) marka model bilgisi ile internette "linux driver" şeklinde arama yapmaktır. Şayet bulabilirseniz kurun. Ayarlarından düzeltmeyi denersiniz şansınız varsa.
Eğer su akmıyorsa musluğu suçlamayı bırak; belki sular kesiktir.
Seni bildiğin şeyler zeki yapabilir ama, bilmediğin şeyler aptal yapmaz.
Suyu akmasa da, belki musluk senden daha akıllıdır.
wonder
Bit
Bit
Mesajlar: 15
Kayıt: 13 Eyl 2021, 16:43
cinsiyet: Erkek

Re: "linux-headers-"i Kurmayı Unutmayın

Mesaj gönderen wonder »

Laptop: Lenovo B570e
İşlemci: İntel pentium B960
Ekran kartı (tümleşik): HD Graphics 2000
Resim şuan atamıyorum maalesef.

Windowsta YouTube' den 480p videoyu zor açan işlemci
Pardus' te 720p video takılmadan oynuyor gayet güzel bir sistem birde şu ekran parlaklığını düşürebilsem :-D
Kullanıcı avatarı
shampuan
Global Moderator
Global Moderator
Mesajlar: 5814
Kayıt: 13 Tem 2018, 17:11

Re: "linux-headers-"i Kurmayı Unutmayın

Mesaj gönderen shampuan »

Tamam ben bir bakıp 5-10 dakika içinde dönmeye çalışayım. Bulamazsam olmadı derim.
Eğer su akmıyorsa musluğu suçlamayı bırak; belki sular kesiktir.
Seni bildiğin şeyler zeki yapabilir ama, bilmediğin şeyler aptal yapmaz.
Suyu akmasa da, belki musluk senden daha akıllıdır.
Kullanıcı avatarı
shampuan
Global Moderator
Global Moderator
Mesajlar: 5814
Kayıt: 13 Tem 2018, 17:11

Re: "linux-headers-"i Kurmayı Unutmayın

Mesaj gönderen shampuan »

Merhabalar, flood mesaj gönderiyorum ki yanıt geldiğini görün diye.

Elinizdeki intell grafik işlemcisi hakkında internet üzerinde linux kullanıcılarından çok fazla sorun bildirimi var. Bu sorun bildirimlerinin hiçbirisinde elle tutulabilir bir yanıt ya da çözüm bildirilmemiş.

Edindiğim bilgilere göre Debian dağıtımları da dahil (mesela Pardus) birçok linux sürümünün içinde zaten açıkkaynak intel driver'ları yüklü geliyormuş. Ancak zaman zaman sorunlar da yaşanabiliyormuş. Benim linux kurulu laptobumda da intell grafik işlemcisi var. Fakat ışık kısma-açma'da bir sorun yaşamıyorum (model olarak sizinkinin birkaç model aşağısı).

Muhtemelen sizin sorununuz, resim veremediğiniz durumdan kaynaklanıyor olabilir; kurulmamış bazı kernel headers'lerden ya da grafik işlemcisi sürücülerinden kaynaklanıyor olabilir. Dolayısıyla size önerebileceğim birkaç şey var ama garantisi yok:

Synaptic'i açın.
Arama yerine tırnaksız "kernel-header" yazıp ara deyin.
Kutucuklar yeşil ise kurulu, boş görünüyorsa kurulmamış demektir.
Öyleyse sağ-tık-->kurulum için işaretle deyin ve sonra yukarıdan uygula diyerek bu önemli eklentilerin kurulmasını sağlayın. Bunu yaptıktan sonra sistemi yeniden başlatmanız gerekebilir.
Daha sonra aynı aramayı bu kez "intel" ile yapın. Boş kutucuk görürseniz yine işaretleyip aynı şekilde devam edin. Bunlar önemli donanım ve kernel sürücüleri olduğundan uyguladıktan sonra yeniden başlatmanız gerekebilir.
Yukarıdaki gibi tek tek yapabildiğiniz gibi tek seferde işaretleme yapabilirsiniz. Her aramada işaretlemeyi yapıp uygula demeden diğer aramaya geçin ve işaretleyin. Bitince uygula dedikten sonra işlemin bitmesini bekleyip yeniden başlatın.

Bir diğer tavsiyem sistem güncellemelerini aksatmayın. Bugün pardus 19.5 için güncelleme yaptım. Güncelleme yöneticim bana bazı kernel headers'larının ve birtakım programların güncellenmesi gerektiği konusunda uyarıyordu. Bu güncelleme de sorununuz için çözüm sağlayabilir. Yapmak için pardus uygulamalar menüsünü açarak uygulama güncelleyicisini çalıştırın. Güncelle deyin. Bitince yeniden başlatın. Tekrar deneyip buraya bildirin.

Yine olmazsa en son, link verdiğim yerdeki öneriyi yapacaksınız demektir. (terminal komutu ile gama ayarı)
Eğer su akmıyorsa musluğu suçlamayı bırak; belki sular kesiktir.
Seni bildiğin şeyler zeki yapabilir ama, bilmediğin şeyler aptal yapmaz.
Suyu akmasa da, belki musluk senden daha akıllıdır.
wonder
Bit
Bit
Mesajlar: 15
Kayıt: 13 Eyl 2021, 16:43
cinsiyet: Erkek

Re: "linux-headers-"i Kurmayı Unutmayın

Mesaj gönderen wonder »

Teşekkür ederim
o laptop şuan yanımda değil resim atamana sebebim de bu zaten yarın deneyeceğim
Kullanıcı avatarı
shampuan
Global Moderator
Global Moderator
Mesajlar: 5814
Kayıt: 13 Tem 2018, 17:11

Re: "linux-headers-"i Kurmayı Unutmayın

Mesaj gönderen shampuan »

Sıkıntı yok sonucu bildirin lütfen. Hatta ilerde çözebilirseniz muhakkak nasılını bahsedin, rica ederiz.
Eğer su akmıyorsa musluğu suçlamayı bırak; belki sular kesiktir.
Seni bildiğin şeyler zeki yapabilir ama, bilmediğin şeyler aptal yapmaz.
Suyu akmasa da, belki musluk senden daha akıllıdır.
Cevapla