Harddisk Koruma Cihazı

Elektrik ve elektronik konularında bilgi paylaşım alanıdır.
Cevapla
Kullanıcı avatarı
shampuan
Terabyte2
Terabyte2
Mesajlar: 4205
Kayıt: 13 Tem 2018, 17:11

Harddisk Koruma Cihazı

Mesaj gönderen shampuan »

Bugün son tüketici pazarında yaygın şekilde satılan "akım korumalı prizlerin" yaygınlaştığını ve peynir ekmek gibi sattığını biliyorsunuz. Aslında bu ürünler son derece basit bir yapıya sahiptir. İçlerinde birkaç basit parça ile güvenlik önlemi alınmış ve tüketiciye çok çok özel tasarlanmış muazzam bir ürün gibi satılmaktadır. Oysa çoğu akım korumalı priz, zannedildiğinden çok daha basit bileşenler içeriyor: varistör, kondansatör, sigorta... Bu!

EMI filtreleri, elektrik şebekelerindeki ani dalgalanmaları (pik - peak) ve/veya bir besleme kaynağında fazla cızırtı (ripple) varsa bunları bastırarak cihazları korumak için kullanılmaktadır. Yapı bir giriş kondansatörü, aynı ferrit nüveye sarılı iki tel sargı (bir tür trafo) ve bir çıkış kondansatöründen oluşur. Size uzun uzun yapıdan ve nasıl çalıştığından bahsetmeyeceğim. Bu yapı, bir-iki ekstra parça kullanılarak tamamlanır ve iyileştirilir. Böylece ortaya ideal topoloji çıkar ve bu devre, cihazı korumak için kullanılır.

Bir elektrik düğmesine bastığınızda, ses sisteminizde çıt diye bir ses duyduğunuz oldu mu? Ya da dizüstü adaptörünüzü fişe takarken sık sık "çot!" diye bir gürültü işitiyor musunuz? Bazı cihazlar devreye girerken ve çıkarken, yakınlarda çalışan bir müzik setinden hafif çıt sesi çıkartıyor mu?

İşte tüm bu örnekler, şebekede istenmeyen bir dalgalanmayı oluşturan işaretlerdir. Bu hafif, çatlak dalgalanma, saniyenin belki onda birinde gerçekleşip sona erer. Birçok ev ve işyeri aleti, bu piklerden etkilenmeyebilir. Ancak çok hassas cihazlar riske girer.

İşte akım koruma prizlerinin önemi burada ortaya çıkıyor. Olması gereken yapı, EMI filtresi barındıran yapıdır. Ancak çoğu ürünün içinde bir kondansatör ile bir varistörden başka birşey yoktur. Oysa her akım korumalı prizin içinde EMI filtresi yapısı bulunmalıdır.

Bilgisayarlarda da güç hatası nedeniyle bazı arızalar oluşabilmektedir. En büyük risk, HDD'lerdedir. Güç hataları HDD'lerin sapıtmasına neden olabilir. Bazen PC güç kaynakları, zamanla eskiyerek çıkıştan cızırtılı, kötü bir elektrik veriyor. Bunu anlayabilmek için bir osiloskopa sahip olmanız ve ölçüm yapmayı bilmeniz gerekiyor. Olması gereken elektrik akımı, osiloskopun ekranında düz, ya da düze çok yakın tırtırsız bir eğri vermelidir. Eskimiş, çıkış kondansatörleri şişmiş, kurumuş bir güç kaynağı ile beslenen HDD'ler her daim tehlikededir.

Arada bilgisayarda elektronik uygulamaları çiziyorum. Geçenlerde canım sıkıldı, bu konu aklıma geldi. HDD'ler için özelleştirilmiş böyle bir ürün olduğunu sanmıyorum, ben de kendim çizimini yaptım.

Resim

Devremiz çok basit. Güç sol taraftan, INPUT yazan yerden giriyor. önce 470uF-16V kondansatörle karşılaşıyor. Ardından asıl filtre yapımıza geliyor. Burada iki adet 100nF ve arada bobinlerin oluşturduğu yapıya EMI filtresi diyoruz. Parazit bastırmayı pek sever kendileri... Çıkışta da bir 470uF kondansatörümüz daha var. Artık bu son filtre.

Aynı yapı hem 12V hattında hem de 5V hattında bulunuyor. COM. diye kısaltılmış hat, eksi hattıdır. Bu hat, asla birleştirilmez; sadece güç kaynağının içinde birleşmiş olmalıdır. Zira parazitik engelleme ve güç dengelemede bu tekniğin önemi büyüktür. Bu tekniğe GROUNDING tekniği diyoruz. Yapısı itibariyle Star Grounding denir. Neyse konumuz bu değil. Güç kaynağından çıkan ayrı ayrı her siyah kablo eksidir. İçerde tek bir yerde bolca lehim ile birleştirilmişlerdir. Uçları ise parçalara ayrı ayrı dağılmıştır. Nasıl olsa birbirine yakın, nasıl olsa ikisi de siyah diye birleştirilmemelidir, arkadaşlar hikaye biraz uzun, kısa kesiyorum.

Cihazımızın iki işlevi bulunmaktadır:

-Az evvel de bahsettiğim gibi güç kaynağından kaynaklanan bir cızırtı, bir çıtırtı olursa bu devre bu dalgalanmaları süzüyor, HDD'ye temiz, sağlıklı bir voltaj gelmesini sağlıyor. Güç kaynağı kötü voltaj bile verse bu devre düzeltiyor yani.

-İkincisi ise, başınıza hiç geliyor mu bilmiyorum, bazen elektrikler kesilir gibi oluyor. Ama kesilmiyor. Lambalar bir saniyeden daha kısa süre için gidip geliyor.
DA-DAAAAAANT!!
İşte bu çok tehlikeli. HDD'niz için yani. Tüm verilerinizi uçurabilecek birşeydir bu şebeke hatası. Devremizdeki 470uF'lik kondansatörler sadece filtreleme yapmıyor. Elektriği kısmi olarak depılayıp, işte bu anlarda ani düşüş-yükselişi biraz olsun yumuşatıyor. Esasen 470uF düşük. Onun yerine daha büyük tercih edilmesi gerekiyor ancak, belli bir boyuttan daha büyük kapasitörler, boş iken kısadevre gibi davranacağı için, PSU'nuzu ilk açılış anında fazla zorlayarak aniden kısadevre moduna girmesine neden olabilir. Dolayısıyla 1000uF değerinden yukarı çıkmasak iyi olur diyorum.

Devrenin PCB'ye basımı için bilgisayarda çizim yaptım:

Resim

Resim

Devre kartının en solunda Molex konnektör var. Sağ taraf (çıkış) ise kablo ile çıkılacak, yani on-board konnektör yok. PSU'dan gelen kabloyu bu karta takıyorsunuz, diğer tarafından ucu molexli kablo çıkıyor, onu da HDD'ye takıyorsunuz bitti gitti.

Baskı pdflerini paylaşmıcam, pek ilgilenmeyeceğinizi tahmin ettiğimden yüklemeyle uğraşmak istemiyorum ama isteyen olursa 7z'ler, yükleyip paylaşırım.

Esasen böyle basit, dandirikasyon devreleri ticari olarak değerlendirmek lazım. Kocaaaa çin, yararlı yararsız demeden her türlü elektronik kiti üretip bütün dünyaya pazarlıyor. Bizim neyimiz eksik hıaaa... Üstelik son derece de yararlı bir cihaz. Yani ben bu cihazı kullanmak isterdim bilemiyorum...

Bir hata, bir yanlış görürseniz mutlaka söyleyin. Geliştirme önerisi de olur.

İyi çalışmalar...
Eğer su akmıyorsa musluğu suçlamayı bırak; belki sular kesiktir.
Seni bildiğin şeyler zeki yapabilir ama, bilmediğin şeyler aptal yapmaz.
Suyu akmasa da, belki musluk senden daha akıllıdır.
Kullanıcı avatarı
velociraptor
Yottabyte4
Yottabyte4
Mesajlar: 33405
Kayıt: 14 Mar 2006, 02:33
cinsiyet: Erkek

Re: Harddisk Koruma Cihazı

Mesaj gönderen velociraptor »

Paylaşım için teşekkürler
Knowledge determines destiny, And ye shall know the Truth and the Truth shall make you free
Kullanıcı avatarı
feuer
Megabyte3
Megabyte3
Mesajlar: 1373
Kayıt: 24 Eyl 2020, 01:33

Re: Harddisk Koruma Cihazı

Mesaj gönderen feuer »

Paylaşım için teşekkürler, anladığım bir konu değil!
Yaşamda en gerçek yol gösterici bilimdir.
Kullanıcı avatarı
shampuan
Terabyte2
Terabyte2
Mesajlar: 4205
Kayıt: 13 Tem 2018, 17:11

Re: Harddisk Koruma Cihazı

Mesaj gönderen shampuan »

feuer yazdı: 14 Mar 2021, 21:01 Paylaşım için teşekkürler, anladığım bir konu değil!
:lol:

Bir aparat düşün, HDD'ni kasa içinde direkt güç kaynağına değil de bu aparata bağlıyorsun. Elektrik direk HDD'ye gitmiyor, önce bu cihazdan geçerek HDD'yi korumaya yönelik ekstra bir önlem. Kötü elektrik filtresi. Temiz su. Böylelikle veri kaybı riskini minimize ediyorsun. Gerek kişisel kullanımda gerekse büyük sunucu istasyonlarında gerekli olabilir.

Ya da belki de gerekli olmayabilir. Belki çöp bir üründür. Kimbilir... ;)
Eğer su akmıyorsa musluğu suçlamayı bırak; belki sular kesiktir.
Seni bildiğin şeyler zeki yapabilir ama, bilmediğin şeyler aptal yapmaz.
Suyu akmasa da, belki musluk senden daha akıllıdır.
Kullanıcı avatarı
feuer
Megabyte3
Megabyte3
Mesajlar: 1373
Kayıt: 24 Eyl 2020, 01:33

Re: Harddisk Koruma Cihazı

Mesaj gönderen feuer »

UPS kullandım ama işleyiş prensibi ile ilgilenmedim. UPSden önce o elektrik dalgalanmaları;
2 kere modem adaptörü, 2 ekran kartı, kasanın güç kabloları, bellek slotlarından 1 tanesi olmak üzere çok üzmüştü beni.
Yaşamda en gerçek yol gösterici bilimdir.
Kullanıcı avatarı
shampuan
Terabyte2
Terabyte2
Mesajlar: 4205
Kayıt: 13 Tem 2018, 17:11

Re: Harddisk Koruma Cihazı

Mesaj gönderen shampuan »

Büyük geçmiş olsun. UPS tek çare.
Bahsettiğim teorik cihaz ise daha hafif düzeydeki elektrik arızaları için.
O kadar büyük şiddette arıza olabilmesi için baya baya yıldırım düşmesi lazım.
Eğer su akmıyorsa musluğu suçlamayı bırak; belki sular kesiktir.
Seni bildiğin şeyler zeki yapabilir ama, bilmediğin şeyler aptal yapmaz.
Suyu akmasa da, belki musluk senden daha akıllıdır.
Kullanıcı avatarı
feuer
Megabyte3
Megabyte3
Mesajlar: 1373
Kayıt: 24 Eyl 2020, 01:33

Re: Harddisk Koruma Cihazı

Mesaj gönderen feuer »

işte o zamanki mahallenin belki de sitenin azizliği diyelim. İnsanların beyaz eşyaları bozuluyordu.
Yaşamda en gerçek yol gösterici bilimdir.
Kullanıcı avatarı
shampuan
Terabyte2
Terabyte2
Mesajlar: 4205
Kayıt: 13 Tem 2018, 17:11

Re: Harddisk Koruma Cihazı

Mesaj gönderen shampuan »

Konu hakkında bazı araştırma-geliştirmeler yapmaya çalışıyordum. Sağolsun @gevv de yardımcı oldu meğer yapmaya çalıştığım şeyi yapıp satan firmalar varmış:

https://www.quietpc.com/sotm-sata-noise-filter

https://www.ebay.com/itm/Elfidelity-PC- ... 3339050336

Yahu shampuan, bu anlattıklarını hiç anlamıyoruz nedir bunlar?

Abi olay şöyle. Güç kaynağınız arızalı çalışıyor ama siz farkında değilsiniz. Bilgisayarınıza temiz, süt gibi elektrik vermesi gerekirken arızası sebebiyle "cırrrrrrrrrrrr" diye gürültülü, parazitli, "çapaklı" ceryan veriyor. Bu çapaklı ceryan siz farkında olmadan donanımlarınıza zarar verebiliyor. Anakart falan neyse ne de, HDD'leriniz, SSD'leriniz bozulabilir. Veri kaybına kadar çok ciddi durumlarla karşılaşabilirsiniz. İşte, bu konuda paylaştığım cihazlar, çeşmeden gelen kumları kirleri mikropları filtreleyip sağlıklı tertemiz su veriyor. Parçalarınızın ömrü uzuyor. Veri kaybetme rizikonuz minimuma düşüyor. Şu anda bu satırları okurken bile böyle bir sıkıntıyla karşı karşıya olabilirsiniz. Çapaklı ceryan yavaş yavaş donanımınızı yiyor olabilir.

Anladınız?

Son geliştirdiğim devre şu şekildeydi ki, sağolsun @gevv linkleri atınca ben geliştirme yapmayı bıraktım. Zaten yapmışlar hacı :lol: Bilmiyodum :(

Resim
Eğer su akmıyorsa musluğu suçlamayı bırak; belki sular kesiktir.
Seni bildiğin şeyler zeki yapabilir ama, bilmediğin şeyler aptal yapmaz.
Suyu akmasa da, belki musluk senden daha akıllıdır.
Cevapla